Βήματα προς τη μετάφραση του αδίδακτου κειμένου

 

Τρόποι και υλικά γραφής κατά την αρχαιότητα

Το βίντεο έχει αποκλειστικά εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Απευθύνεται σε παιδιά γυμνασίου και λυκείου κάθε τάξης και πραγματεύεται τους τρόπους και τα υλικά γραφής κατά την αρχαιότητα. Προέκυψε από μοντάζ επεισοδίου της σειράς της Cosmote tv "Τα σωσμένα- Αρχαϊκά Χρόνια" και οι ενότητες στις οποίες εστιάζει είναι:

00:00 Το ελληνικό αλφάβητο

01:46 Η κεφαλαιογράμματη γραφή

02:59 Ο Πάπυρος

09:17 Υλικά γραφής

Θουκυδίδης 3.76-77

1.      Διαβάστε την πρώτη παράγραφο του κειμένου και απαντήστε σύντομα στις παρακάτω ερωτήσεις:

·         Ποιοι καταφθάνουν στην Κέρκυρα;

·         Με πόση δύναμη στρατιωτική;

·         Ποιος ήταν ο ρόλος του Αλκίδα και ποιος ο ρόλος του Βρασίδα σ’ αυτή την αποστολή;

·         Από ποιο σημείο ξεκίνησαν την επίθεσή τους στην Κέρκυρα;

2.      Ακολουθεί η νεοελληνική απόδοση της πρώτης ημιπεριόδου στην ίδια παράγραφο. Ξαναγράψτε το ίδιο απόσπασμα στ’ αρχαία ελληνικά ακολουθώντας όμως τη σειρά των λέξεων της νέας ελληνικής που βλέπετε στη μετάφραση.

Όταν λοιπόν βρισκόταν σ’ αυτό το σημείο η εσωτερική αναταραχή, την τέταρτη ή πέμπτη μέρα μετά τη μεταφορά των ολιγαρχικών στο νησί, φτάνουν 53 καράβια των Πελοποννησίων από την Κυλλήνη, τα οποία ήταν αγκυροβολημένα μετά το ταξίδι τους από την Ιωνία.

_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3.      Ξεκινά λοιπόν ο πελοποννησιακός στόλος εναντίον της Κέρκυρας και…

Οι δημοκρατικοί εξαιτίας της μεγάλης αναταραχής και επειδή φοβήθηκαν και με όσα συνέβαιναν στην πόλη και με την άφιξη του εχθρικού στόλου, άρχισαν να ετοιμάζουν βιαστικά εξήντα καράβια και μόλις ήταν έτοιμο με το πλήρωμά του το καθένα το έστελναν εναντίον των εχθρών, παρόλο που οι Αθηναίοι τους συμβούλευαν να τους αφήσουν αυτούς πρώτα να ανοιχτούν στο πέλαγος και μετά εκείνοι να ακολουθήσουν με όλα μαζί τα καράβια.

·         Βρείτε στο αρχαιοελληνικό κείμενο πού αντιστοιχούν οι λέξεις της μετάφρασης με τα μαυρισμένα γράμματα και γράψτε τις πάνω από την νεοελληνική τους απόδοση.

·         Ξαναγράψτε τώρα το αρχαιοελληνικό απόσπασμα με τη σειρά των λέξεων της νεοελληνικής απόδοσης.

·         Ποιο είναι το λάθος που κάνουν οι Κερκυραίοι με βάση το προηγούμενο απόσπασμα;

4.      Διαβάστε τη συνέχεια του κειμένου στ’ αρχαία ελληνικά και απαντήστε στις ερωτήσεις που ακολουθούν. Συμβουλευτείτε και τα σχόλια του βιβλίου.

ὡς δὲ αὐτοῖς πρὸς τοῖς πολεμίοις ἦσαν σποράδες αἱ νῆες, δύο μὲν εὐθὺς ηὐτομόλησαν, ἐν ἑτέραις δὲ ἀλλήλοις οἱ ἐμπλέοντες ἐμάχοντο, ἦν δὲ οὐδεὶς κόσμος τῶν ποιουμένων. ἰδόντες δὲ οἱ Πελοποννήσιοι τὴν ταραχὴν εἴκοσι μὲν ναυσὶ πρὸς τοὺς Κερκυραίους ἐτάξαντο, ταῖς δὲ λοιπαῖς πρὸς τὰς δώδεκα ναῦς τῶν Ἀθηναίων, ὧν ἦσαν αἱ δύο Σαλαμινία καὶ Πάραλος.

·         Ποιες είναι οι δύο βασικές συνέπειες της τακτικής που ακολούθησαν οι Κερκυραίοι στην αποστολή των πλοίων; Απαντήστε με δικά σας λόγια.

·         Πόσα καράβια παρατάσσουν οι πελοποννήσιοι εναντίον των Κερκυραίων και πόσα εναντίον των Αθηναίων; Υπολογίστε με βάση τις πληροφορίες που δίνει νωρίτερα ο Θουκυδίδης.

5.      Γράψτε μια σύντομη περίληψη όσων αφηγείται ο Θουκυδίδης στις παραγράφους 76-77.

Θουκυδίδη Ιστορίες 3.70

Διαβάστε τη μετάφραση του κεφαλαίου και με τη βοήθεια των σχολίων του βιβλίου απαντήστε σύντομα και κατατοπιστικά χωρίς να αντιγράφετε τα σχόλια στις ερωτήσεις κατανόησης που ακολουθούν.

Σε ποια σύγκρουση αναφέρεται ο Θουκυδίδης όταν μιλά για ναυμαχίες γύρω από την Επίδαμνο;

_____________________________________________________________________

Ποιοι ήταν οι αιχμάλωτοι που άφησαν ελεύθερους οι Κορίνθιοι και για ποιο σκοπό τους χρησιμοποίησαν;

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Ποιας καταγωγής ήταν οι πρόξενοι της Κέρκυρας στην Κόρινθο;

_____________________________________________________________________

Μετά την άφιξη των πρέσβεων από Αθήνα και Κόρινθο ποια στάση αποφασίζει να υιοθετήσει η Κέρκυρα και τι δείχνει αυτό για τη δράση των ολιγαρχικών αιχμαλώτων;

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Ποιος είναι ο πρόξενος των Αθηναίων στην Κέρκυρα και ποια είναι η κατηγορία για την οποία τον οδηγούν οι αντίπαλοί του στο δικαστήριο;

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Ποια ήταν η κατάληξη της δίκης;

_______________________________________________________

Με ποια κατηγορία οδήγησε εκείνος τους πολιτικούς του αντιπάλους σε δίκη και γιατί προβαίνει σ’ αυτή την κίνηση;

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Ποια ήταν η κατάληξη αυτής της δίκης;

__________________________________________________________________________________________________________________________________________

Τι δείχνει αυτή η αντιπαράθεση για την εξέλιξη των πολιτικών πραγμάτων στην Κέρκυρα;

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Με ποιον τρόπο προσπάθησαν οι καταδικασθέντες να προστατευτούν από τη σκληρότητα της ποινής που τους επιβλήθηκε;

_____________________________________________________________________

Τελικά πώς αντέδρασαν οι αντίπαλοι του Πειθία;

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Ο Θουκυδίδης επιμένει στην καταγραφή δύο δικών. Τι πετυχαίνει με την εστίαση στις λεπτομέρειες των δικών; Θα μπορούσε κατά τη γνώμη σας να τις προσπεράσει και γιατί;

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Θουκυδίδης – Κερκυραϊκά Η αφορμή του πελοποννησιακού πολέμου

Η Επίδαμνος

Η Επίδαμνος (σημερινό Δυρράχιο της Αλβανίας) ήταν αποικία της Κέρκυρας κι αυτή με τη σειρά της αποικία της Κορίνθου.

Κόρινθος>Κέρκυρα>Επίδαμνος

Εσωτερική αναταραχή στην Επίδαμνο

Στην Επίδαμνο ξεσπά εμφύλιος ανάμεσα στους δημοκρατικούς και τους ολιγαρχικούς. Οι δημοκρατικοί νικούν και διώχνουν από την πόλη τους ολιγαρχικούς. Οι τελευταίοι μαζί με ντόπιους πληθυσμούς αρχίζουν επιδρομές εναντίον της πόλης.

Η σύγκρουση Κορίνθου Κέρκυρας (433 π.Χ)

Η Επίδαμνος τότε ζητά τη βοήθεια της μητρόπολης, της Κέρκυρας, όμως εκείνη αρνείται, για λόγους μάλλον αδιευκρίνιστους. Έτσι η Επίδαμνος απευθύνεται στην Κόρινθο (τη μητρόπολη της δικής τους μητρόπολης)  η οποία δέχεται να τη βοηθήσει. Η Κέρκυρα αντιδρά επειδή φοβάται ότι θα χάσει τον έλεγχο της περιοχής του Ιονίου και σε ναυμαχία που γίνεται στα Σύβοτα, με την υποστήριξη και λίγων αθηναϊκών καραβιών, αναγκάζει τους Κορίνθιους να υποχωρήσουν. Οι τελευταίοι ωστόσο κατορθώνουν να συλλάβουν πολλούς αιχμαλώτους και να προκαλέσουν μεγάλες απώλειες στον κερκυραϊκό στόλο.

Η εμπλοκή Αθήνας και Σπάρτης (431 π.Χ αρχή του Πελοποννησιακού)

Οι Κορίνθιοι δύο χρόνια μετά την ήττα τους αποφασίζουν να αντεπιτεθούν. Τότε η Κέρκυρα ζητά τη βοήθεια της Αθήνας και η Κόρινθος με τη σειρά της τη βοήθεια της Σπάρτης. Έτσι οι δύο μεγάλες δυνάμεις της εποχής εμφανίζονται ξεκάθαρα ως αντίπαλοι δύο στρατοπέδων. Η μεταξύ τους σύγκρουση δεν θ’ αργήσει αλλά μέχρι τότε βασικός τους στόχος είναι να ελέγξουν η καθεμιά το πολιτικό καθεστώς της Κέρκυρας με δικούς τους ανθρώπους.

Το θέμα του κειμένου μας (427 π.Χ)

Έτσι ξεσπά εμφύλιος στην πόλη της Κέρκυρας, την εξέλιξη του οποίου, με όλες τις ωμότητες που τον συνοδεύουν, θα παρακολουθήσουμε στο κείμενο του Θουκυδίδη.

Διαγώνισμα Ξενοφώντας Ελληνικά

Ασκήσεις μετάφρασης

 [50] Ὡς δ’ εἰπὼν ταῦτα ἐπαύσατο, καὶ ἡ βουλὴ δήλη ἐγένετο εὐμενῶς ἐπιθορυβήσασα, γνοὺς ὁ Κριτίας ὅτι εἰ ἐπιτρέψοι τῇ βουλῇ διαψηφίζεσθαι περὶ αὐτοῦ, ἀναφεύξοιτο, καὶ τοῦτο οὐ βιωτὸν ἡγησάμενος, προσελθὼν καὶ διαλεχθείς τι τοῖς τριάκοντα ἐξῆλθε, καὶ ἐπιστῆναι ἐκέλευσε τοὺς τὰ ἐγχειρίδια ἔχοντας φανερῶς τῇ βουλῇ ἐπὶ τοῖς δρυφάκτοις.

1.     Να αποδώσετε στα ελληνικά το σημείο του προηγούμενου κειμένου με τα μαυρισμένα γράμματα.

Απάντηση:

10 μονάδες

2.     Παρακάτω δίνεται μια πρόταση του προηγούμενου αποσπάσματος και η μετάφρασή της. Ξαναγράψτε την αρχαιοελληνική πρόταση αλλά με τη σειρά των λέξεων της νέας ελληνικής:

·        Κείμενο: καὶ ἐπιστῆναι ἐκέλευσε τοὺς τὰ ἐγχειρίδια ἔχοντας φανερῶς τῇ βουλῇ ἐπὶ τοῖς δρυφάκτοις.

·        Μετάφραση: και διέταξε όσους κρατούσαν τα μαχαίρια να σταθούν προκλητικά μπροστά στους βουλευτές στο διαχωριστικό κάγκελο.

·        Ελληνική σειρά:

10 μονάδες

3.     Να μεταφράσετε στα ελληνικά την παρακάτω παραλλαγμένη πρόταση του κειμένου:

Γνούς ὅτι εἰ Κριτίας ἐπιτρέψοι τῇ βουλῇ διαψηφίζεσθαι περὶ ἐμοῦ, ἀναφευξοίμην.

Μτφρ:

10 μονάδες

Ασκήσεις συντακτικού

[51] Πάλιν δὲ εἰσελθὼν εἶπεν· «Ἐγώ, ὦ βουλή, νομίζω προστάτου ἔργον εἶναι οἵου δεῖ, ὃς ἂν ὁρῶν τοὺς φίλους ἐξαπατωμένους μὴ ἐπιτρέπῃ. Καὶ ἐγὼ οὖν τοῦτο ποιήσω. Καὶ γὰρ οἵδε οἱ ἐφεστηκότες οὔ φασιν ἡμῖν ἐπιτρέψειν, εἰ ἀνήσομεν ἄνδρα τὸν φανερῶς τὴν ὀλιγαρχίαν λυμαινόμενον. Ἔστι δὲ ἐν τοῖς καινοῖς νόμοις τῶν μὲν ἐν τοῖς τρισχιλίοις ὄντων μηδένα ἀποθνῄσκειν ἄνευ τῆς ὑμετέρας ψήφου,τῶν δ’ ἔξω τοῦ καταλόγου κυρίους εἶναι τοὺς τριάκοντα θανατοῦν.

4.     α. Να αναγνωρίσετε το είδος των υπογραμμισμένων μετοχών στο παραπάνω απόσπασμα (επιθετική, χρονική, αιτιολογική, εναντιωματική, υποθετική, τελική, τροπική, κατηγορηματική). [βλ. πίσω]

Απάντηση:

εἰσελθὼν:

ἐξαπατωμένους:

β. Στην περίοδο που ακολουθεί:

·        να εντοπίσετε το απαρέμφατο:

·        να αναγνωρίσετε το είδος του:

·        να βρείτε το υποκείμενό του και αν έχουμε ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία:

Καὶ γὰρ οἵδε οἱ ἐφεστηκότες οὔ φασιν ἡμῖν ἐπιτρέψειν, εἰ ἀνήσομεν ἄνδρα τὸν φανερῶς τὴν ὀλιγαρχίαν λυμαινόμενον.

5 μονάδες

Ασκήσεις γραμματικής

5.     Στο παραπάνω κείμενο [51]

·        Να εντοπίσετε ένα ουσιαστικό της 1^ης κλίσης και ένα της 2^ης (να τα υπογραμμίσετε στο κείμενο). Όχι όμως αυτά που σας δίνονται παρακάτω:

1^η κλίση:

2^η κλίση:

·        τῆς ὑμετέρας ψήφου: να γράψετε τη δοτική του πληθυντικού για όλη τη φράση

·        προστάτου: να γράψετε την κλητική του ενικού

5 μονάδες

Ερώτηση κατανόησης

6.     Αντιστοιχίστε τα ονόματα της στήλης Α με τα στοιχεία της στήλης Β. (π.χ 3ε)

1.	Θηραμένης	α.	Στρατηγός των Λακεδαιμονίων
2.	Κριτίας	β.	Ορμητήριο του αθηναϊκού στόλου
3.	Λύσανδρος	γ.	Ορμητήριο του σπαρτιατικού στόλου
4.	Αιγός ποταμοί	δ.	Μετριοπαθής φιλολάκωνας αθηναίος μέλος των τριάκοντα
5.	Λάμψακος	ε.	Σκληρός φιλολάκωνας αθηναίος μέλος των τριάκοντα.

10 μονάδες