παραγωγή - επαγωγή

Να αντιστοιχίσετε κάθε στοιχείο της πρώτης στήλης με το κατάλληλο στοιχείο της δεύτερης. Να δικαιολογήσετε τις επιλογές σας.

ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΙ

ΣΥΛΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ

1.      Όταν ο θάνατος του μικρού κοριτσιού έγινε γνωστός στα κεντρικά γραφεία της εταιρείας στις ΗΠΑ, το όνομά της είχε αντικατασταθεί από έναν κωδικό αριθμό. Ήταν 10 ετών και ζύγιζε 20 κιλά. Ζούσε στο Κανό της Νιγηρίας και τον Απρίλιο του 1996 έπαθε μηνιγγίτιδα. Κατέφυγε σε μια ιατρική κατασκήνωση, στην οποία ξένοι γιατροί είχαν έρθει για να δοκιμάσουν ένα νέο αντιβιοτικό, που ακόμη δεν είχε εγκριθεί. Οι τρίτες χώρες αποτελούν πηγή μεγάλου αριθμού ανθρώπινων πειραματόζωων για επικίνδυνα φάρμακα ώστε να επιταχυνθεί η διάθεσή τους στις ΗΠΑ και στις λοιπές χώρες της Δύσης, για τις οποίες κυρίως προορίζονται. 2.      Ο συσχετισμός "ελεύθερου" και "αναγκαίου" χρόνου είναι ιδιαίτερα σημαντικός γιατί από τη διάρκεια του τελευταίου δεν καθορίζεται μόνο η διάρκεια του πρώτου αλλά και η ποιότητά του. Είναι ευνόητο πως ένας παρατεταμένος, κοπιαστικός και μη δημιουργικός εργάσιμος χρόνος δεν ευνοεί την πλήρη και δημιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου, υπονομεύει ακόμα και την ίδια του την ύπαρξη. 3.      Η διαφήμιση αποτελεί και γενικότερα στοιχείο της οικονομικής ζωής. Προάγει την κυκλοφορία του χρήματος και ενισχύει το συναγωνισμό των μονάδων παραγωγής για καλύτερα προϊόντα σε προσιτότερες τιμές. 4.      Ο κ. Κ. δεν τόκρινε απαραίτητο να ζει σε μία συγκεκριμένη χώρα. Έλεγε: Παντού μπορώ να πεινάσω. Κάποτε όμως έλαχε να περνάει από μια πόλη που την είχε κυριέψει ο εχθρός της χώρας όπου ζούσε. Τον πλησίασε τότε ένας αξιωματικός του εχθρού και τον ανάγκασε να κατεβεί από το πεζοδρόμιο. Ο κ. Κ. κατέβηκε και διαπίστωσε ξαφνικά ότι είχε αγανακτήσει ενάντια σ' αυτόν τον άνθρωπο, και μάλιστα όχι μόνο ενάντια σ' αυτόν τον άνθρωπο, μα προπαντός ενάντια στη χώρα που ανήκε ο άνθρωπος αυτός, τόσο, που ευχήθηκε να γίνει ένας σεισμός και να την καταπιεί. Γιατί, ρώτησε ο κ. Κ., έγινα εθνικιστής εκείνη τη στιγμή; Γιατί συνάντησα έναν εθνικιστή. Μα γι' αυτό πρέπει να εξολοθρεύουμε τη βλακεία, γιατί κάνει βλάκες αυτούς που τη συναντούν.

Παραγωγική Επαγωγική

αξιολόγηση συλλογισμών (εγκυρότητα, αλήθεια, ορθότητα)

Να αξιολογήσετε τους παρακάτω συλλογισμούς[1] εξετάζοντας την αλήθεια και την εγκυρότητά τους καθώς και αν προχωρούν σε αυθαίρετες γενικεύσεις ή αν στηρίζονται σε παραπλανητικά τεκμήρια:

Α. Η κυριαρχία των αρίστων λέγεται αριστοκρατία. Η αριστοκρατία δεν παρεδέχετο την ισότητα στη ζωή και ότι ο καθένας εχρειάζετο να κριθή και να εκτιμηθή αναλόγως προς την προσωπική του αξία κι όχι αφηρημένως με τον τεχνητόν αφορισμόν ότι όλοι είμεθα ίσοι. Συνέπεια της αριστοκρατικής αντιλήψεως είναι η ιεραρχία. Έτσι οδηγούμεθα στην πειθαρχία προς τον ανώτερο. Αντιθέτως στην δημοκρατία που ισχύει η αρχή της πλειοψηφίας δεν εξετάζεται ο παράγων άνθρωπος ποιοτικώς, κατ' αξίαν δηλαδή, αλλά υπολογίζεται ποσοτικώς σαν φήφος. Οι περισσότεροι ασχέτως αν ξέρουν ή δεν ξέρουν είναι εκείνοι που αποφασίζουν.

Β. Όλοι γνωρίζουμε ότι η έλλειψη μελανίνης καθιστά κάθε οργανισμό πιο ευάλωτο στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου. Δεν είναι τυχαίο ότι οι άνθρωποι που έχουν ανοιχτόχρωμο δέρμα, ξανθά μαλλιά και γαλάζια μάτια λαμβάνουν ή πρέπει να λαμβάνουν πρόσθετα μέτρα προστασίας από τον ήλιο, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Ωστόσο, ακόμη κι αν μπορούν να προστατέψουν το ανοιχτόχρωμο δέρμα τους, δεν είναι σε θέση να προστατέψουν στον απαιτούμενο βαθμό και τα μάτια τους. Έρευνες απέδειξαν ότι η ηλιακή ακτινοβολία διεισδύει μέσα από το βολβό του ματιού, με συνέπεια να καταστρέφει σταδιακά το φλοιό των εγκεφαλικών κυττάρων που έχουν σχέση με τη μνήμη και την κρίση. Αντιλαμβανόμαστε, λοιπόν, γιατί οι ξανθοί είναι δυνατόν να έχουν μειωμένη αντίληψη.

Γ. Κατά τη διάρκεια του Β' παγκοσμίου πολέμου οι εβραίοι δείξανε πόσο δειλοί ήσαν, αφού απέναντι των Γερμανών δεν κράτησαν ηρωική στάση, ούτε απλώς αξιοπρεπή. Ενώ ξέρανε ότι ο Εθνικοσοσιαλισμός ήτανε εχθρός τους, αυτοί ουδέποτε πολεμήσανε, ουδέποτε αντισταθήκανε. Παρέμειναν κρυμμένοι θέλοντας να διαφύγουν τους κινδύνους που συνεπάγεται η συμμετοχή στον πόλεμον ή την αντίστασι. Όποτε τους συνελάμβαναν ήσυχα-ήσυχα άφηναν να τους φορτώνουν στους σιδηροδρόμους, να τους μεταφέρουν στην Γερμανία και να τους κλείνουν στα στρατόπεδα. Εκεί δουλικώτατοι περίμεναν το τέλος του πολέμου. Ελπίζανε ότι στην ασφάλεια των μετώπισθεν θα διασωθούν. Και όπως απεδείχθει δεν είχαν άδικο, αφού επιζήσανε χιλιάδες Ιουδαίοι, όταν αιματοκυλίετο η Ευρώπη.

---

[1] Κείμενο Α: Κ. Πλεύρης, Ο διωγμός των αρίστων, Νέα Θέσις

  Κείμενο Γ: Κ. Πλεύρης, Ας μιλήσουμε για εβραίους!, Νέα Θέσις

  Το Β κείμενο είναι κατασκευασμένο.

παραγωγή - επαγωγή - αναλογία

Με τι είδους συλλογιστική πορεία (παραγωγική, επαγωγική, αναλογική) οργανώνονται τα παρακάτω επιχειρήματα; Να δικαιολογήσεις την απάντησή σου.

1. Οι νομοταγείς πολίτες δεν παραβαίνουν το νόμο. Ο Γιώργος είναι νομοταγής πολίτης και συνεπώς δεν παραβαίνει το νόμο.

2. Το νερό πάγωσε. Άρα, η θερμοκρασία του είναι κάτω από το μηδέν.

3. Τα δάση αποτελούν ένα σημαντικό κρίκο του φυσικού οικοσυστήματος. Ο σύγχρονος άνθρωπος καταστρέφει τα δάση με εντατικούς ρυθμούς και κατά συνέπεια προκαλεί σημαντική βλάβη στο φυσικό οικοσύστημα.

4. Η στείρα βαθμολόγηση απωθεί τους μαθητές από την ουσία της γνώσης. Έτσι εξηγείται η απέχθειά τους ακόμη και για γνωστικά αντικείμενα που τους ενδιαφέρουν.

5. Η παρέμβαση του Εμίλ Ζολά στη γνωστή υπόθεση Ντρέϊφους αποδεικνύει ότι οι διανοούμενοι έχουν καταλυτική παρουσία στις ανθρώπινες κοινωνίες.

6. Όπως στο σκάκι κάποιος παίκτης μπορεί να αντικαταστήσει έναν άλλον χωρίς να υπάρχει η ανάγκη να ξέρει τις κινήσεις που προηγήθηκαν, έτσι και στη γλώσσα ο χρήστης δεν χρειάζεται να ξέρει παλιότερες μορφές της για να την κατακτήσει.