Περιβάλλον και πηγές ενέργειας

 

(για διδασκαλία στην τάξη)

ΚΕΙΜΕΝΟ 1

Γιατί η Τήνος λέει όχι στις ανεμογεννήτριες;

1.      Η ευρύτερη περιοχή αποτελεί ένα σπάνιο σε ομορφιά και βιοποικιλότητα κομμάτι της ελληνικής φύσης και, όπως είναι αναμενόμενο, από παρεμβάσεις τέτοιας κλίμακας θα αλλοιωθεί σημαντικά. Τα περισσότερα αιολικά «πάρκα» χωροθετούνται σε υψόμετρα άνω των 800 μέτρων, κατά τρόπο που αλλοιώνεται η αισθητική του τοπίου και η φυσική διάταξη της κορυφογραμμής.

2.      Οι ανεμογεννήτριες που σχεδιάζεται να εγκατασταθούν έχουν ύψος 70 έως 145 μέτρα, ενώ για κάθε βάση ανεμογεννήτριας θα χρειαστούν τουλάχιστον 400 κυβικά μέτρα σκυρόδεμα, θα διανοιχτούν νέοι δρόμοι πρόσβασης στις κορυφές του βουνού πλάτους έως και 10 μέτρων σε απότομες σχετικά πλαγιές, με αλλοίωση της φυσιογνωμίας της περιοχής καθώς και εσωτερική οδοποιία μέσα στα αιολικά πάρκα.

3.      Από τις εκσκαφές, τα μπαζώματα αλλά και την ίδια την λειτουργία των ανεμογεννητριών υπάρχει ο κίνδυνος, όπως αναφέρει και η σχετική μελέτη του καθηγητή υδρολογίας Γ. Στουρνάρα ειδικά για την γεωλογία της Τήνου, να διαταραχθούν τα υπόγεια και επιφανειακά ύδατα και να καταστραφεί η υδρολογική ισορροπία της περιοχής.

4.      Οι πυρκαγιές στην ευρύτερη περιοχή εκτιμάται ότι θα αυξηθούν δραματικά, καθώς έχει αποδειχθεί ότι στην πλειονότητά τους προκαλούνται από το δίκτυο μεσαίας τάσης που συνδέει τα αιολικά πάρκα της περιοχής με το υπόλοιπο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

5.      Καθώς δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο για την αποσυναρμολόγηση και απομάκρυνση των ανεμογεννητριών μετά το πέρας λειτουργίας τους, ούτε ζητείται εγγυητική επιστολή από τις εταιρείες για τις εργασίες αυτές (παρά τις βεβαιώσεις των εταιρειών για το αντίθετο), οι κατασκευές θα παραμείνουν πάνω στις βουνοκορφές για πάντα ως σκουριασμένα κουφάρια. Απόδειξη αυτού, οι πεσμένες και οι ανενεργές ανεμογεννήτριες σε Άνδρο και Νότια Εύβοια.

6.      Με το βουνό να μετατρέπεται σε εργοτάξιο ανά τακτά χρονικά διαστήματα, μέσα στην επόμενη δεκαετία η σκόνη από τη διαρκή κίνηση των φορτηγών και των σκαπτικών εργασιών θα πλήξει τη μελισσοκομία και η καταστροφή της θαμνώδους βλάστησης (ρείκι κ.ά.) θα υποβαθμίσει την τροφή των μελισσών.

7.      Καταλυτικές θα είναι και οι επιπτώσεις στην τοπική οικονομία. Με τη δημιουργία ενός βιομηχανικού τοπίου, ο ήπιος φυσιολατρικός και εναλλακτικός τουρισμός καθώς και πολιτιστικός τουρισμός που αναπτύσσεται τελευταία στην περιοχή θα υποστεί ισχυρότατο πλήγμα, αφού θα αλλάξει η ανθρωπογενής κλίμακα του τοπίου. Το συγκεκριμένο «χειροποίητο» κυκλαδίτικο τοπίο, με τις σημαντικές εναλλαγές του, είναι τόσο ιδιαίτερο που γίνεται ολοένα και πιο διάσημο. Έχει μείνει σχεδόν αναλλοίωτο για αιώνες με τις αναβαθμίδες, τις ξερολιθιές (οι οποίες πρόσφατα εντάχθηκαν στον κατάλογο πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco), το μεγαλύτερο για τις Κυκλάδες δίκτυο μονοπατιών, τους ξακουστούς περιστεριώνες, και τους περίπου 50 παραδοσιακούς οικισμούς. Έρευνες έχουν δείξει μείωση στον τουρισμό μετά από τέτοιες επεμβάσεις.

8.      Στα χωριά της γύρω περιοχής (Πύργος, Μαρλάς, Μαμάδος,Υστέρνια, Καρδιανή) (παραδοσιακοί οικισμοί με μεγάλη τουριστική επισκεψιμότητα και αγοραστικό ενδιαφέρον) ο θόρυβος από τις ανεμογεννήτριες θα αλλάξει σίγουρα την ηρεμία του τοπίου και της φύσης που μπορεί να απολαύσει κανείς μέχρι σήμερα. Ο θόρυβος θα είναι κουραστικός και αναλόγως της φοράς του ανέμου ακόμη και ανυπόφορος.

9.      Όλα τα προηγούμενα συντελούνται και νομιμοποιούνται στη συλλογική συνείδηση με το αφήγημα της «καθαρής» ενέργειας, η οποία μειώνει τις εκπομπές CO2 και θα οδηγήσει τη χώρα σε απεξάρτηση από τις συμβατικές ρυπογόνες μονάδες παραγωγής ενέργειας. Δυστυχώς, όπως δείχνουν η εμπειρία και τα σχετικά στοιχεία σε όλα τα κράτη που διαπρέπουν σε αυτόν τον τομέα, τα αιολικά «πάρκα» δεν μπορούν τεχνικά να αντικαταστήσουν συμβατικές μορφές παραγωγής ενέργειας. Αυτό γίνεται γιατί λόγω της στοχαστικότητας του αέρα (δεν φυσάει συνέχεια το ίδιο) υπάρχει ανάγκη απαιτούμενης εφεδρείας συμβατικών παραγωγικών μονάδων, που θα αντισταθμίζουν τα φαινόμενα αστάθειας που οφείλονται σε αυτή την έγχυση ανομοιογενούς ρεύματος στο δίκτυο.

περ. Χρόνος 21-8-2021 https://chronos.fairead.net/tinos-oxi

ΚΕΙΜΕΝΟ 2

13 + 1 αλήθειες για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

ΟΙ ΑΠΕ είναι ακριβές;

Όχι. Πλέον μας συμφέρει οικονομικά να παράγουμε από καθαρές και ανανεώσιμες πηγές την ενέργεια που χρειαζόμαστε κι όχι από τα βρόμικα ορυκτά καύσιμα, όπως ο λιγνίτης και οι υδρογονάνθρακες.  Η ισχυρή τεχνολογική ανάπτυξη της αιολικής και ηλιακής ενέργειας και των συστημάτων αποθήκευσης και η εντυπωσιακή μείωση του κόστους παραγωγής, δείχνουν ότι η εγκατάσταση ενός αιολικού ή φωτοβολταϊκού σταθμού έναντι ενός νέου σταθμού άνθρακα έχει πολλαπλά οφέλη και οδηγεί σε φθηνότερο ρεύμα.

Οι ΑΠΕ έχουν μεγαλύτερο περιβαλλοντικό κόστος από το όφελος που προσφέρουν;

Όχι. Οι ΑΠΕ είναι πιο αποδοτικές συγκριτικά με τα ορυκτά καύσιμα τα οποία παρουσιάζουν απώλειες θερμότητας κατά την καύση τους, ενώ η ενέργεια που παράγουν είναι απαλλαγμένη από εκπομπές. […]

Είναι αλήθεια ότι οι ΑΠΕ αλλοιώνουν το φυσικό τοπίο;

Η έννοια της αισθητικής και ο ορισμός του επιπέδου οπτικής όχλησης είναι έννοιες πρωτίστως υποκειμενικές. Βάσει μελετών, στην ΕΕ τα αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα είναι πιο αποδεκτά από αισθητικής άποψης σε ανθρώπους που είναι ενημερωμένοι για τα οφέλη τους, ενώ υπάρχουν περιπτώσεις όπου αναδείχθηκαν ως σημεία τουριστικού ενδιαφέροντος για περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένους επισκέπτες. Ειδικά όσον αφορά τη σημαντική τοπιακή αξία συγκεκριμένων περιοχών, η Ελλάδα διαθέτει θεσμικό πλαίσιο για τον ορισμό τους ως «προστατευόμενων τοπίων». Ο ορισμός τέτοιων περιοχών, με τις ειδικές προστατευτικές ρυθμίσεις που τις περιβάλλουν, είναι ο καλύτερος τρόπος θωράκισης της αισθητικής αξίας τους.

Ισχύει ότι οι ΑΠΕ μπορεί να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στα οικοσυστήματα;

Ισχύει, όπως ισχύει για κάθε έργο που κατασκευάζεται σε αδόμητη περιοχή. Οι σημαντικότερες επιπτώσεις τους αφορούν στους πληθυσμούς αρπακτικών πουλιών. Οι εγκαταστάσεις των ΑΠΕ ως μονάδες παραγωγής καθαρής ενέργειας και λύση απέναντι στην κλιματική κρίση, θα πρέπει να αντιπαραβάλλονται με τις μεγάλες και συνεχείς εκτάσεις που δεσμεύονται για την περιβαλλοντικά καταστροφική ηλεκτροπαραγωγή από λιγνίτη. […] Η εξαρχής ορθή χωροθέτηση των αιολικών πάρκων, με εκτίμηση και των σωρευτικών επιπτώσεων που μπορεί να προκληθούν από πολλά αιολικά στην ίδια περιοχή, μπορεί να αποτελέσει λύση στην πρόκληση της ανάπτυξης των έργων αιολικής ενέργειας με αποτελεσματική προστασία της πολύτιμης ορνιθοπανίδας της Ελλάδας.

Πόσο θόρυβο προκαλούν οι ανεμογεννήτριες;

Ο θόρυβος μιας ανεμογεννήτριας προέρχεται από τα μηχανικά της μέρη και την περιστροφή των φτερών. Γενικά οι ανεμογεννήτριες είναι μηχανές χαμηλού θορύβου. Η ελάχιστη επιτρεπόμενη απόσταση από οικισμό είναι 500μ και το επίπεδο του αντιληπτού θορύβου αντιστοιχεί στη στάθμη θορύβου στο εσωτερικό ενός σπιτιού.

 

Ισχύει ότι τα αιολικά πάρκα κατασκευάζονται για τις επιδοτήσεις και μετά εγκαταλείπονται;

Όχι. Άλλωστε, με βάση και την κοινή λογική, το συμφέρον του ιδιοκτήτη είναι να διατηρήσει το έργο σε λειτουργία όσο το δυνατόν περισσότερο. Ειδικά στην Ελλάδα, όλα τα αιολικά πάρκα που κλείνουν 20ετία συνεχίζουν να λειτουργούν με τις αναγκαίες αναβαθμίσεις και βελτιώσεις. Τα αιολικά πάρκα, όπως όλα σχεδόν το έργα ΑΠΕ, έχουν υψηλό κόστος αρχικής επένδυσης και μικρό λειτουργικό. Αυτό συνεπάγεται ότι η απόδοση της επένδυσης πραγματοποιείται κατά το διάστημα που αυτά λειτουργούν.

Υπάρχουν μήπως άλλες λύσεις, όπως η πυρηνική σύντηξη;

Η πυρηνική σύντηξη θα μπορούσε θεωρητικά να προσφέρει λύση. Στην πράξη όμως, κανένα σχέδιο δεν έχει καταφέρει να παράγει περισσότερη ενέργεια από όση καταναλώνει για να επιτύχει τη σύντηξη, ενώ οι προσπάθειες συνεχίζονται απορροφώντας τεράστια, κρατικά κυρίως, κονδύλια. Και ενώ αυτή η τεχνολογία βρίσκεται μονίμως «μόλις μια ή το πολύ δύο δεκαετίες μακριά», αν τελικά κάποια στιγμή επιτευχθεί, το βέβαιο είναι ότι θα είναι πολύ αργά για να συμβάλει στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης που συμβαίνει εδώ και τώρα.

WWF, Εφ. Το Βήμα 1-10-2019 (διασκευή)

Ερωτήσεις

1.      Λαμβάνοντας υπόψη το θέμα, την πρόθεση των συντακτών και τους δέκτες των κειμένων να δικαιολογήσετε τη χρήση της απαρίθμησης που εμφανίζεται και στα δύο κείμενα καθώς και το ρόλο των ερωτήσεων στο δεύτερο κείμενο.

2.      Επιλέξτε από κάθε κείμενο το επιχείρημα που θεωρείτε πιο ισχυρό και εξηγείστε με ποια μέσα ο συντάκτης πετυχαίνει να του δώσει ισχύ.

3.      Επιλέξτε από κάθε κείμενο το επιχείρημα που θεωρείτε πιο αδύναμο και εξηγείστε ποια είναι τα προβλήματα που το καθιστούν αδύναμο.

4.      Και τα δύο κείμενα έχουν πρόθεση να πείσουν τον αναγνώστη. Πέρα από την επιχειρηματολογία και τις αναφορές σε τεκμήρια μπορείτε να διακρίνετε γλωσσικές επιλογές επίκλησης στο συναίσθημα; Σε ποιο κείμενο είναι πιο έκδηλες και πώς δικαιολογείται κάτι τέτοιο κατά τη γνώμη σας;

5.      Να δείξετε τη νοηματική σχέση που έχει το κάθε κείμενο με τον τίτλο του.

6.      Προσπαθήστε να εντοπίσετε στα κείμενα σημεία όπου οι συντάκτες διατυπώνουν με βεβαιότητα τη θέση τους και σημεία στα οποία πιθανολογούν. Πού οφείλονται οι διαφορετικές επιλογές τους;

7.      Ποια είναι η δική σας θέση απέναντι στο ζήτημα των ανεμογεννητριών; Με ποια επιχειρήματα θα την υπερασπίζατε;

8.      Πώς βλέπετε την εναλλακτική χρήσης πυρηνικών αντιδραστήρων για την παραγωγή ενέργειας; Μπορείτε να σκεφτείτε θετικές και αρνητικές πλευρές;

 

Παραπληροφόρηση

 

(για διδασκαλία στην τάξη)

Κείμενο 1

● Πάμε πάλι πίσω κι εμείς τότε, στα βασικά: Ποια είναι η διαφορά ψευδών και παραποιημένων ειδήσεων;

Οι παραποιημένες ειδήσεις (fake news), εν αντιθέσει με την ορολογία που έχει επικρατήσει σε μεγάλο μέρος της ακαδημαϊκής, δημοσιογραφικής και πολιτικής ορολογίας, διαφέρουν από τις ψευδείς. Ψευδής είναι μια είδηση που περιγράφει κάτι που δεν έγινε. Δεν έχει βάση αλήθειας δηλαδή. Παραποιημένη είναι μια είδηση στην οποία έχουν αλλοιωθεί κάποια στοιχεία του γεγονότος: όπως ο χρόνος και ο τόπος που έγινε, το σκηνικό του, ποιοι έλαβαν μέρος κοκ. Επιπλέον, για να αποτελεί ένα μήνυμα παραποιημένη είδηση θα πρέπει πριν απ’ όλα να είναι είδηση. Δηλαδή θα πρέπει να περιέχεται στο περιεχόμενο κάποιου ΜΜΕ. Γι’ αυτό και δεν υπάρχουν παραποιημένες ειδήσεις πριν από την έλευση των ενημερωτικών ΜΜΕ (σε αντίθεση με κάποιες αναλύσεις που προσπαθούν να εντοπίσουν παρόμοιες ειδήσεις λ.χ. στην αρχαιότητα).

● Αρα μας λέτε πως το να ψευδοποιούμε εμείς οι δημοσιογράφοι μια είδηση απορρέει από την ίδια τη δομή των ειδήσεων. Αν είναι έτσι, τελικά κάνουμε δημοσιογραφία ή προπαγάνδα;

Πράγματι, η παραποίηση μιας είδησης δεν είναι κάτι που συντελείται εξωγενώς, αλλά περιέχεται στη δομή των ειδήσεων, η οποία με τη σειρά της δεν είναι παρά μια ενότητα γεγονότων και απόψεων. Τώρα, στον βαθμό που περιγράφονται τα γεγονότα υπό το πρίσμα ορισμένων απόψεων, μιλάμε για δημοσιογραφία. Στον βαθμό, όμως, που η είδηση στοχεύει στη μετάδοση απόψεων, ντυμένων με το ένδυμα των πρόσφατων γεγονότων και που αυτό είναι το κύριο γεγονός που περιγράφεται, τότε μιλάμε για προπαγάνδα. Με άλλα λόγια και για να γίνει κατανοητό: στις παραποιημένες ειδήσεις αυτό που μεταδίδεται είναι έτοιμες, προϋπάρχουσες αντιλήψεις, άρα στερεότυπα και προκαταλήψεις, με τη μορφή πληροφοριών για επίκαιρα γεγονότα. Στη διαδικασία αυτή, για τις ανάγκες της προπαγάνδας μπορεί να χρησιμοποιηθούν και χρησιμοποιούνται ψευδή στοιχεία (παραποιήσεις).

● Κάνετε λόγο και για τις «κοινωνίες της ενημέρωσης». Και πως σε αυτές οι παραποιημένες ειδήσεις βρίσκουν πρόσφορο έδαφος και «ανθίζουν»!

Πηγαίνοντας πίσω στον χρόνο, αν και μπορούμε να ανιχνεύσουμε παραποιημένες ειδήσεις από τις πρώτες δεκαετίες των εφημερίδων, εντούτοις σε εκείνη την εποχή δεν έχει καταστεί ένα εκτεταμένο φαινόμενο. Ούτε εκτεταμένο είναι τότε, ούτε και έχει δομικό ρόλο στην πολιτική ή την οικονομία - με εξαίρεση φυσικά τις συνθήκες πολέμου, για τις ανάγκες της προπαγάνδας. Η παραποιημένη ενημέρωση, συμβαίνει στις μέρες μας! Ξεκινά σταδιακά από τον Ψυχρό Πόλεμο και κορυφώνεται τις τελευταίες δεκαετίες. Γίνεται δε χαρακτηριστικό γνώρισμα των κοινωνιών, τις οποίες, όπως είπατε, αποκαλώ «κοινωνίες της ενημέρωσης»: είναι κοινωνίες στις οποίες οι άνθρωποι από όλες τις μορφές της πληροφορίας (επιστήμη, τέχνη κ.λπ.) καταναλώνουν κυρίως ειδήσεις! Στο πλαίσιο αυτό συνυπάρχουν και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους διαφορετικής ποιότητας ενημερωτικές πληροφορίες: από ιατρικές μέχρι κουτσομπολίστικες, από σοβαρές έως παραποιημένες ή πλήρως αβάσιμες. Ένα παράδειγμα ισχυρό αυτής της «κοινωνίας» είναι το τι συμβαίνει στο διαδίκτυο.

● Άρα, φταίμε εμείς. Οι «καταναλωτές» της είδησης.

Ευθύνονται οι «καταναλωτές» της είδησης που είναι έτοιμοι να πιστέψουν τις παραποιημένες ειδήσεις. Είμαστε έτοιμοι, δηλαδή, να πιστέψουμε τα fake news πριν ακόμα δημιουργηθούν, γι' αυτό και παράγονται! Η αρχιτεκτονική του διαδικτύου, κυρίως η πολιτική και πολιτιστική ομοφιλία, συμβάλλουν στη δημιουργία του φαινομένου μεν, αλλά δεν ευθύνεται το διαδίκτυο για τις παραποιημένες ειδήσεις. «Ευθύνονται» οι συνθήκες που οδηγούν το κοινό να έχει αυτές τις προκαταλήψεις και που πίσω τους κατ’ ουσίαν βρίσκονται οι διάφορες μορφές κοινωνικής ανισότητας -ταξικής, έμφυλης, μορφωτικής, πολιτιστικής, εθνικής κ.ά.- και τις οποίες οι παραποιημένες ειδήσεις αναπαράγουν και συχνά στοχεύουν να αναπαραχθούν.

Από συνέντευξη του καθηγητή στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ Γ. Πλειού στην Εφημερίδα των Συντακτών 25/7/2021 https://www.efsyn.gr/nisides/303752_katanalonoyme-kyrios-eidiseis

 

Κείμενο 2

War: πόλεμος, Famine: πείνα, Pestilence: λοιμός, επιδημία, Death: θάνατος, Misinformation: παραπληροφόρηση

 

 

Ερωτήσεις:

Θέμα Α

Τι είναι σύμφωνα με τον Γ. Πλειό «οι κοινωνίες της ενημέρωσης»; Να απαντήσετε σε μια παράγραφο με 50-60 λέξεις. (15 μονάδες)

Θέμα Β

Β1. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε, με βάση το κείμενο 1, τις παρακάτω προτάσεις, γράφοντας δίπλα σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό ή Λάθος (10 μονάδες). Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με μία αναφορά στο κείμενο για κάθε απάντηση (5 μονάδες).

1.      Σύμφωνα με τον Γ. Πλειό τα fake news δεν είναι τίποτε άλλο από ψεύτικες ειδήσεις.

2.      Κατά την γνώμη του Γ. Πλειού δημοσιογραφία και προπαγάνδα ταυτίζονται.

3.      Η παραπληροφόρηση σύμφωνα με το κείμενο 1 συνδέεται άμεσα με τα σύγχρονα ΜΜΕ.

4.      Στο διαδίκτυο συνυπάρχουν χωρίς διάκριση ετερόκλητες και ποικίλες πληροφορίες.

5.      Ο Γ. Πλειός θεωρεί ότι τη βασική ευθύνη για την άνθιση του φαινομένου των fake news την έχει η διάδοση του διαδικτύου.

Β2. Οι συνεντεύξεις οργανώνονται και πραγματοποιούνται με διάφορους τρόπους. Άλλοτε μέσω τηλεφωνικής επικοινωνίας, άλλοτε με άμεση ή διαδικτυακή, πρόσωπο με πρόσωπο, συνάντηση του δημοσιογράφου με τον συνεντευξιαζόμενο, άλλοτε με την αποστολή γραπτών ερωτήσεων από τον δημοσιογράφο και αντίστροφα γραπτών απαντήσεων. Πώς νομίζετε ότι έγινε η παραπάνω συνέντευξη και ποια στοιχεία του κειμένου το αποκαλύπτουν; (10 μονάδες)

Β3. Το κείμενο 2 παίρνει θέση εναντίον της παραπληροφόρησης. Ποια μέσα χρησιμοποιεί για να την εκφράσει; Ποιο στοιχείο της εικόνας συνδέεται περισσότερο με όσα υποστηρίζει το κείμενο 1; (15 μονάδες)

Θέμα Δ

Έχοντας υπόψη σας τα δύο κείμενα καθώς και την προσωπική σας εμπειρία, ποια θεωρείτε ότι είναι τα σημαντικότερα αίτια διάδοσης των fake news; Πιστεύετε ότι μπορεί να περιοριστεί το φαινόμενο ή όχι και γιατί; Υποθέστε ότι τοποθετείστε εκ μέρους των μαθητών σε ανοιχτή εκδήλωση γι’ αυτό το ζήτημα, οργανωμένη από φορείς της πόλης. (350-400 λέξεις)

Έθνος και μετανάστευση - Δραστηριότητες

Your car is German. Your vodka is Russian. Your pizza is Italian. Your kebab is Turkish. Your democracy is Greek. Your coffee is Brazilian. Your movies are American. Your tea is Tamil. Your shirt is Indian. Your oil is Saudi Arabian. Your electronics are Chinese. Your numbers Arabic, your letters Latin. And you complain that your neighbor is an immigrant? Pull yourself together.

1.   Σκεφτείτε και προσθέστε υπογραμμισμένη στο παραπάνω μήνυμα τη συνεισφορά και άλλων λαών που θεωρείτε ότι κάποια δική τους πολιτιστική παραγωγή σχετίζεται με την καθημερινότητα των ανθρώπων.

2.  Μεταφράστε το μήνυμα σε άλλη γλώσσα (γαλλικά, γερμανικά, ρωσικά, αλβανικά, ρουμανικά, βουλγαρικά, κινεζικά, γεωργιανά, τουρκικά, ισπανικά κλπ) ή και διάλεκτο (ποντιακά, κυπριακά, ή κάποιο ιδίωμα κάποιας γεωγραφικής περιοχής). Δεν είναι ανάγκη να ξέρετε τη γλώσσα. Μπορείτε να ζητήσετε βοήθεια από ανθρώπους του περιβάλλοντός σας που γνωρίζουν κάποια γλώσσα ή να χρησιμοποιήσετε τη μετάφραση google. Προσοχή στην απόδοση της τελευταίας ιδιωματικής φράσης.

3.  Ετοιμάστε και παρουσιάστε σε βίντεο ένα κοινωνικό μήνυμα βασισμένο στο αρχικό ή στο εμπλουτισμένο από σας κείμενο. Σκεφτείτε σε ποιους θέλετε να απευθύνεται και δώστε το ύφος που εσείς θέλετε. Μπορεί να είναι μονόγλωσσο, πολύγλωσσο, σοβαρό, χιουμοριστικό, με ή χωρίς μουσική και οτιδήποτε άλλο κρίνετε ότι θα κάνει αποτελεσματικό το μήνυμα. (τα πολύγλωσσα βίντεο που ετοίμασαν τα παιδιά βρίσκονται εδώ: 1ο βίντεο και εδώ: 2ο βίντεο.)

4.     Ο χάρτης που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στο τέλος του Οκτώβρη. Προσπαθήστε λοιπόν να διαβάσετε το χάρτη και γράψτε ένα κείμενο από 5 έως 250 λέξεις στο οποίο:

α. θα περιγράφετε τις πληροφορίες που δίνει ώστε να κατατοπιστεί κάποιος που δεν τον ξέρει

β. θα απαντήσετε εσείς στο ερώτημα της έρευνας και θα επιχειρηματολογήσετε για την απάντησή σας.

Καρτέλ νικοτίνης

Κάθε φορά που διαβάζω ένα άρθρο ή μια μελέτη για τις καταστροφικές συνέπειες του καπνού, ανάβω τσιγάρο. Αν οι αποκαλύψεις είναι τρομερές και αποδεικνύουν τη σχέση καρκίνου των πνευμόνων ή των νοσημάτων της καρδιάς με τον καπνό, τότε ανάβω και δεύτερο τσιγάρο. Είμαι ενημερωμένος για τις ζημιές που προκαλεί το τσιγάρο. Γι’ αυτό και θυμώνω με τις συμβουλές που μου δίνουν. Θεωρώ πως το ενδιαφέρον των μη καπνιστών για την υγεία των καπνιστών είναι ένα είδος σνομπισμού, μια ανώτερη άποψη για τη ζωή, που ο δυστυχής καπνιστής δεν μπορεί να κατανοήσει.

            Το τσιγάρο δεν έχει καλή γεύση, ούτε η μυρωδιά του είναι ευχάριστη. Οι χώροι των καπνιστών μυρίζουν δυσάρεστα, όπως μυρίζουν και τα ρούχα τους και τα μαλλιά τους. Εντούτοις, ο καπνιστής δεν αφήνει το τσιγάρο. Ακόμα και όταν βρεθεί στο νοσοκομείο, ακόμα και όταν αρπάξει ένα βαρβάτο κρύωμα και το στήθος του βράζει. Λένε πως ο Κουν, σε μια περίοδο που οι γιατροί του είχαν απαγορέψει το κάπνισμα, κάπνιζε κρυφά. Ο Σαρτρ με τρία πακέτα την ημέρα, δεν έβρισκε τι νόημα θα είχε μια μέρα χωρίς τσιγάρο. Τελικά, τι είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους να μείνουν χωρίς φαγητό ή νερό, αλλά να μην μπορούν να μείνουν χωρίς τσιγάρα;

            Η γνωστή μας εταιρία καπνού Philip Morris ήδη από τις αρχές του ΄80 είχε δημιουργήσει μ’ απόλυτη μυστικότητα ένα εργαστήρι για να μελετήσει τον καπνό. Από τις εργαστηριακές έρευνες είχε αποδειχτεί πως η νικοτίνη είναι προϊόν που δημιουργεί την ίδια εξάρτηση  στον άνθρωπο με την κοκαΐνη. Αυτό έκανε την εταιρία να δώσει οδηγίες για την καλύτερη προώθηση των προϊόντων της. «Το τσιγάρο πρέπει να θεωρηθεί ως μια δόση νικοτίνης. Η νικοτίνη είναι το προϊόν, το τσιγάρο είναι το περιτύλιγμα». Και για να γίνει το προϊόν πιο ελκυστικό, πέρα από τη φυσική περιεκτικότητα της νικοτίνης στον καπνό, προσέθεταν κι άλλη.

            Η εταιρία έκλεισε το εργαστήρι και απέλυσε τους δύο ερευνητές, αφού τους υποχρέωσε να μη μιλήσουν ποτέ για τα αποτελέσματα των ερευνών τους, χωρίς την άδεια της εταιρίας. Τελικά οι ερευνητές μίλησαν και οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν το πρόβλημα να κατατάξουν το τσιγάρο στα βαριά ναρκωτικά. Αλλά δεν πρόκειται να γίνει τίποτα. Η διεύθυνση της Philip Morris είναι σαφής. «Γιατί θα πρέπει να διακινδυνεύσουμε μια επιχείρηση δισεκατομμυρίων δολαρίων για μερικά πειράματα με ποντίκια;».

            Μέχρι τώρα οι αντικαπνιστικές καμπάνιες είχαν στηριχτεί στη ζημιά που κάνει ο καπνός στην υγεία. Αλλά δεν είχαν σταθεί στην νικοτίνη ως εξίσου ισχυρό ναρκωτικό με την κοκαΐνη. Αν αυτή η συζήτηση στην Αμερική προχωρήσει ίσως αποδειχθεί πως το μεγαλύτερο καρτέλ ναρκωτικών ήταν η νικοτίνη. Και διερωτάται κανείς, γιατί όλη αυτή η υποκρισία; Από τη μια αν κάποιος δυστυχής εξαρτώμενος πιαστεί με τη δόση του να διακινδυνεύει τα πάντα κι από την άλλη όλοι εμείς οι εξαρτημένοι από τη νικοτίνη να έχουμε την άνεση να αγοράζουμε την πρέζα μας από το περίπτερο και το ίδιο το κράτος να εγγυάται για την καθαρότητα του προϊόντος.

            Πριν απ’ αυτή την έρευνα, η Brown & Williamson Tobacco Corp είχαν κάνει έρευνες ήδη από το ΄63. Τα ίδια είχαν ανακαλύψει. Τα αποτελέσματα της έρευνας έμειναν στο σκοτάδι. Οι εταιρίες με σαφή επαγγελματική συνείδηση ήξεραν πως πωλούσαν ναρκωτικά. Ακόμα και τα περίφημα lights είναι κομπίνα. Μετά το ΄71 άρχισαν να τυπώνονται στα πακέτα τα ποσοστά πίσσας και νικοτίνης και η μόδα των «ελαφρών» κατέκτησε την αγορά με πρόσχημα την υγεία. Η σύγχρονη έρευνα απέδειξε πως ο καπνιστής παίρνει πολύ παραπάνω πίσσα και νικοτίνη απ’ αυτή που γράφει το πακέτο.

            Τώρα που έβαλα σε μια τάξη αυτές τις απολύτως ελεγμένες πληροφορίες και που μ’ έχει πιάσει μια πίκρα και μια οργή για το μπλέξιμό μου, με την ξεφτίλα της νικοτίνης – πρέζας, τι νομίζετε πως θα κάνω; Θ’ ανάψω τσιγάρο για να διαβάσω αυτό το κομμάτι από την αρχή και να διορθώσω τα λάθη του και τις ασάφειές του. Χωρίς τσιγάρο δεν μπορώ να το κάνω. Χάνω τη δυνατότητα αυτοσυγκέντρωσης. Τυπικό δείγμα εξάρτησης. Εξαρτάσαι από κάτι που δεν σου προσφέρει τίποτε. Και όταν το έχεις δεν είναι για να σου ικανοποιήσει μιαν ανάγκη, αλλά για να ξαναεπιθυμήσεις την εξάρτηση.

Περικλής Κοροβέσης, Μ΄ εξακόσιες λέξεις

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Έναντι τίνων ασκεί κριτική ο συγγραφέας του κειμένου;

2. Σε ποια σημεία του κειμένου είναι εμφανής η αυτοκριτική του συγγραφέα; Τη θεωρείτε ειλικρινή;

3. Πώς θα χαρακτηρίζατε τη στάση της καπνοβιομηχανίας απέναντι στο πρόβλημα; Να δώσετε τουλάχιστον τρεις χαρακτηρισμούς.

4. Να επιβεβαιώσετε ή να απορρίψετε το περιεχόμενο των παρακάτω προτάσεων:

	ΣΩΣΤΟ	ΛΑΘΟΣ
α. Η κριτική του συγγραφέα απέναντι στην καπνοβιομηχανία είναι εμπεριστατωμένη.	r	r
β. Η αυτοκριτική του είναι υποκριτική.	r	r
γ. Η κριτική του προς τους μη καπνιστές δείχνει προκατάληψη και εμπάθεια.	r	r
δ. Ο συγγραφέας χαρακτηρίζεται από αυτεπίγνωση και αυτοσαρκασμό.	r	r

5. Ποιες είναι κατά τη γνώμη σας οι προϋποθέσεις μιας εποικοδομητικής κριτικής; Χρησιμοποιείστε το λεξιλόγιο που βρίσκεται στο τέλος της σελίδας 220 του σχολικού βιβλίου. (200 λέξεις)

6. Ο συγγραφέας του κειμένου ασκεί αυτοκριτική για ένα ζήτημα που σχετίζεται με μια προσωπική του συνήθεια. Σε σχέση με ποιες άλλες συμπεριφορές είναι αναγκαία η αυτοκριτική και γιατί;

7. Εσείς τι είδους αυτοκριτική θα ασκούσατε και γύρω από ποιο ζήτημα;