Αρχαία ελληνική γλώσσα Α΄ Γυμνασίου - Διαγώνισμα

Κείμενο

Ἵνα δὲ ἡ μάχη συνέβη καὶ ἔνθεν ὁρμηθεὶς ἐπέρασεν τὸν Ὑδάσπην ποταμὸν πόλεις ἔκτισεν Ἀλέξανδρος. Καὶ τὴν μὲν Νίκαιαν τῆς νίκης τῆς κατ’ Ἰνδῶν ἐπώνυμον ὠνόμασε, τὴν δὲ Βουκεφάλαν ἐς τοῦ ἵππου τοῦ Βουκεφάλα τὴν μνήμην, ὃς ἀπέθανεν αὐτοῦ ὑπὸ καύματός τε καὶ ἡλικίας καματηρὸς γενόμενος, πολλὰ δὲ πρόσθεν ξυγκαμών τε καὶ συγκινδυνεύσας Ἀλεξάνδρῳ, ἀναβαινόμενός τε πρὸς μόνου Ἀλεξάνδρου, ὅτι τοὺς ἄλλους πάντας ἀπηξίου ἀμβάτας, καὶ μεγέθει μέγας καὶ τῷ θυμῷ γενναῖος. Σημεῖον δέ οἱ ἦν βοὸς κεφαλὴ ἐγκεχαραγμένη, ἐφ᾿ ὅτῳ καὶ τὸ ὄνομα τοῦτο λέγουσιν ὅτι ἔφερεν· οἱ δὲ λέγουσιν ὅτι λευκὸν σῆμα εἶχεν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς, μέλας ὢν αὐτός, ἐς βοὸς κεφαλὴν μάλιστα εἰκασμένον. Οὗτος ὁ ἵππος ἐν τῇ Οὐξίων χώρᾳ ἀφανὴς ἐγένετο Ἀλεξάνδρῳ, καὶ Ἀλέξανδρος προεκήρυξεν ἀνὰ τὴν χώραν πάντας ἀποκτενεῖν Οὐξίους, εἰ μὴ ἀπάξουσιν αὐτῷ τὸν ἵππον. Τοσήδε γὰρ σπουδὴ Ἀλεξάνδρῳ ἀμφ᾿ αὐτὸν ἦν.

Παρατηρήσεις:

1.      Απαντήστε στις παρακάτω ερωτήσεις αντιγράφοντας από το κείμενο τις φράσεις ή τις προτάσεις που δίνουν την απάντηση.

Γιατί το άλογο του Μ. Αλεξάνδρου ονομάστηκε Βουκεφάλας;

Τι ακριβώς διέταξε ο Αλέξανδρος όταν έχασε το άλογό του στη χώρα των Ουξίων;

10 μονάδες

2.      Βρείτε στο κείμενο και αντιγράψτε 5 ρήματα που αναφέρονται στο παρελθόν.

α.

β.

γ.

δ.

ε.

5 μονάδες

3.      Διαβάστε με προσοχή τις εκφωνήσεις που ακολουθούν και απαντήστε στο χώρο που δίνεται από κάτω.

Το κείμενο λέει: Ἀλέξανδρος προεκήρυξεν δηλαδή Ο Αλέξανδρος διέταξε. Ξαναγράψτε τη φράση στ’ αρχαία ελληνικά ώστε να σημαίνει: Ο Αλέξανδρος διέταζε.

Το κείμενο λέει: ἐπέρασεν τὸν Ὑδάσπην ποταμὸν πόλεις ἔκτισεν Ἀλέξανδρος, δηλαδή Ο Αλέξανδρος πέρασε τον Υδάσπη ποταμό και έχτισε πόλεις. Ξαναγράψτε την πρόταση στ’ αρχαία ελληνικά ώστε να σημαίνει: Ο Αλέξανδρος θα περάσει τον Υδάσπη ποταμό και θα χτίσει πόλεις.

Το κείμενο λέει: Καὶ τὴν μὲν Νίκαιαν τῆς νίκης τῆς κατ’ Ἰνδῶν ἐπώνυμον ὠνόμασε, δηλαδή Και τη Νίκαια την ονόμασε έτσι εξαιτίας της νίκης εναντίον των Ινδών. Ξαναγράψτε την πρόταση στ’ αρχαία ελληνικά ώστε να σημαίνει: Και την Νίκαια την είχε ονομάσει έτσι εξαιτίας της νίκης εναντίον των Ινδών.

3 μονάδες

4.      Τι σημαίνουν στα ελληνικά οι τύποι του ρήματος εἰμί που ακολουθούν;

α. ἐσμέν:

β. ἦσθα:

γ. εἶ:

δ. ἦν:

2 μονάδες

Αρχαία ελληνική Γλώσσα Α΄ Γυμνασίου - Διαγώνισμα

Κείμενο

Ἐν Ἀθήναις τοὺς παῖδας μετ' ἐπιμελείας διδάσκουσι καὶ νουθετοῦσι. Πρῶτον μὲν καὶ τροφὸς καὶ μήτηρ καὶ παιδαγωγὸς καὶ αὐτὸς ὁ πατὴρ ἐπιμελοῦνται ὅπως βέλτιστος γενήσεται ὁ παῖς, διδάσκοντες ὅτι τὸ μὲν δίκαιον, τὸ δὲ ἄδικον καὶ τόδε μὲν καλόν, τόδε δὲ αἰσχρόν ἐστι. Εἶτα δέ, ἐπειδάν οἱ παῖδες εἰς ἡλικίαν ἔλθωσιν, οἱ γονεῖς εἰς διδασκάλων πέμπουσιν, ἔνθα οἱ μὲν γραμματισταὶ ἐπιμελοῦνται ὅπως γράμματα μάθωσι καὶ τὰ γεγραμμένα ἐννοῶσι, οἱ δὲ κιθαρισταὶ τῷ κιθαρίζειν ἡμερωτέρους αὐτοὺς ποιεῖν πειρῶνται καὶ τάς τῶν παίδων ψυχάς πρὸς τὸν ρυθμὸν καὶ τὴν ἁρμονίαν οἰκειοῦσι. Ἔτι οἱ παῖδες ἐν γυμνασίοις καὶ παλαίστραις φοιτῶσιν, ἔνθα οἱ παιδοτρίβαι βελτίω τὰ σώματα αὐτῶν ποιοῦσι, ἵνα μὴ ἀναγκάζωνται ἀποδειλιᾶν διὰ τὴν τῶν σωμάτων πονηρίαν.

*Όλες τις απαντήσεις θα τις γράψεις πάνω στη φωτοτυπία.

Ερωτήσεις κατανόησης: (χώρος για τις απαντήσεις βρίσκεται πίσω)

1.      Εκτός από τη μητέρα και τον πατέρα ποιοι άλλοι έχουν την ευθύνη να αναθρέψουν τα μικρά παιδάκια πριν αρχίσουν την εκπαίδευσή τους έξω από το σπίτι; Να τους ονοματίσεις όπως τους αναφέρει το κείμενο. Αυτό αρκεί.

(4 μονάδες)

2.      Τι μαθήματα έκαναν εκείνη την εποχή τα παιδιά με τους δασκάλους τους;

(6 μονάδες)

Ερωτήσεις γραμματικής:

1.      Να εξηγήσεις για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις γιατί τονίζονται με οξεία ή περισπωμένη. Απάντησε όπως στα παραδείγματα.

Π.χ καλόν: βραχύχρονο = πάντα οξεία ή ἐπιμελοῦνται: μακρό-βραχύ = περισπωμένη (το αι στο τέλος της λέξης είναι βραχύ)

(4 μονάδες)

Ἀθήναις:

δίκαιον:

πρῶτον:

τροφὸς:

μήτηρ:

πειρῶνται:

γενήσεται:

ἡμερωτέρους:

2.      Σε ποια πτώση και ποιον αριθμό βρίσκονται τα παρακάτω ουσιαστικά;

γυμνασίοις:

ρυθμόν:

τροφοί:

παιδαγωγῷ:

(4 μονάδες)

3.      Να γράψεις την ίδια πτώση στον άλλο αριθμό. Βάλε τα σωστά σημάδια (πνεύματα-τόνους) στα άρθρα που θα χρησιμοποιήσεις.

τῇ τροφῷ:

τοῖς ρυθμοῖς:

τούς παιδαγωγούς:

τῷ γυμνασίῳ:

(2 μονάδες)