Ξενοφώντας Ελληνικά 2.2.1-4

Κείμενο

Ερωτήσεις

Ἐπεὶ δὲ τὰ ἐν τῇ Λαμψάκῳ κατεστήσατο, ἔπλει ἐπὶ τὸ Βυζάντιον καὶ Καλχηδόνα. οἱ δ’ αὐτὸν ὑπεδέχοντο, τοὺς τῶν Ἀθηναίων φρουροὺς ὑποσπόνδους ἀφέντες. οἱ δὲ προδόντες Ἀλκιβιάδῃ τὸ Βυζάντιον τότε μὲν ἔφυγον εἰς τὸν Πόντον, ὕστερον δ’ εἰς Ἀθήνας καὶ ἐγένοντο Ἀθηναῖοι. Λύσανδρος δὲ τούς τε φρουροὺς τῶν Ἀθηναίων καὶ εἴ τινά που ἄλλον ἴδοι Ἀθηναῖον, ἀπέπεμπεν εἰς τὰς Ἀθήνας, διδοὺς ἐκεῖσε μόνον πλέουσιν ἀσφάλειαν, ἄλλοθι δ’ οὔ, εἰδὼς ὅτι ὅσῳ ἂν πλείους συλλεγῶσιν εἰς τὸ ἄστυ καὶ τὸν Πειραιᾶ, θᾶττον τῶν ἐπιτηδείων ἔνδειαν ἔσεσθαι. καταλιπὼν δὲ Βυζαντίου καὶ Καλχηδόνος Σθενέλαον ἁρμοστὴν Λάκωνα, αὐτὸς ἀποπλεύσας εἰς Λάμψακον τὰς ναῦς ἐπεσκεύαζεν. Ἐν δὲ ταῖς Ἀθήναις τῆς Παράλου ἀφικομένης νυκτὸς ἐλέγετο ἡ συμφορά, καὶ οἰμωγὴ ἐκ τοῦ Πειραιῶς διὰ τῶν μακρῶν τειχῶν εἰς ἄστυ διῆκεν, ὁ ἕτερος τῷ ἑτέρῳ παραγγέλλων· ὥστ’ ἐκείνης τῆς νυκτὸς οὐδεὶς ἐκοιμήθη, οὐ μόνον τοὺς ἀπολωλότας πενθοῦντες, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον ἔτι αὐτοὶ ἑαυτούς, πείσεσθαι νομίζοντες οἷα ἐποίησαν Μηλίους τε Λακεδαιμονίων ἀποίκους ὄντας, κρατήσαντες πολιορκίᾳ, καὶ Ἱστιαιέας καὶ Σκιωναίους καὶ Τορωναίους καὶ Αἰγινήτας καὶ ἄλλους πολλοὺς τῶν Ἑλλήνων. τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ἐκκλησίαν ἐποίησαν, ἐν ᾗ ἔδοξε τούς τε λιμένας ἀποχῶσαι πλὴν ἑνὸς καὶ τὰ τείχη εὐτρεπίζειν καὶ φυλακὰς ἐφιστάναι καὶ τἆλλα πάντα ὡς εἰς πολιορκίαν παρασκευάζειν τὴν πόλιν.

Ο Λ. έκανε δύο πράγματα. Ποιες λέξεις στο κείμενο δείχνουν αυτές τις πράξεις του; Με ποια χρονική σειρά τις πραγματοποίησε; Τι έκαναν απέναντί του οι κάτοικοι των περιοχών; Γιατί κάποιοι κατέφυγαν στον Πόντο; Ποια λέξη του κειμένου νομίζετε ότι κρύβει αυτό το γιατί; Ποιο προνόμιο απέκτησαν αργότερα; Προσπαθήστε να εντοπίσετε στο διπλανό χωρίο τις επόμενες δύο βασικές κινήσεις του Λ. και υπογραμμίστε τις λέξεις που τις εκφράζουν. Τι έκανε η Πάραλος όταν έφτασε στην Αθήνα; Σε ποιο σημείο ακριβώς λέει ο Ξενοφώντας κάτι τέτοιο; Ποια ήταν η πρώτη αντίδραση των αθηναίων; Ποια λέξη του κειμένου την αποκαλύπτει; Γιατί κανείς δεν κοιμήθηκε; Προσπαθήστε να εντοπίσετε δύο σημεία που κατά τη γνώμη σας κρύβουν αυτό το γιατί. Ποιες είναι οι τέσσερις αποφάσεις που πήραν οι Αθηναίοι; Υπογραμμίστε τις λέξεις που τις αποκαλύπτουν. Σε ποιο σημείο του κειμένου φαίνεται ο τρόπος με τον οποίο πήραν την απόφαση;

Ξενοφώντας, Ελληνικά Βιβλίο 2. Κεφ. 2.16-17

1.      Με βάση όσα είδατε στις ενότητες που προηγήθηκαν και με όσα λέγονται στο εισαγωγικό σημείωμα, σε ποιον τόπο βρίσκεται τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή ο Λύσανδρος;

2.     Με βάση το κείμενο που έχετε (παρ. 16-17), πού βρίσκεται στην αρχή ο Θηραμένης, πού πηγαίνει και πού επιστρέφει; Προσπαθήστε να απαντήσετε με φράσεις του κειμένου.

3.    Στις παρ. 16-17 εντοπίστε όλες τις λέξεις που νομίζετε ότι δείχνουν τον πρωταγωνιστικό  ρόλο του Θηραμένη. Οτιδήποτε δλδ έπραξε ή «έπαθε» ανεξάρτητα από τον γραμματικό τους τύπο.

4.   Στις ίδιες παραγράφους εντοπίστε τώρα όλες τις λέξεις που δείχνουν όσα έπραξε ή «έπαθε» ο Λύσανδρος ανεξάρτητα από τον γραμματικό τους τύπο.

5.  Τώρα συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα με κριτήριο ποιος πράττει ή «παθαίνει», όπως στο παράδειγμα: (μπορείτε να πάτε από τη μετάφραση στο κείμενο για να διευκολυνθείτε. Οι λέξεις που ζητιούνται όμως θα είναι από το πρωτότυπο). Π.χ:

Θηραμένης	Λύσανδρος
εἶπεν εἰδώς (συνέχισε)

6.      Από τις λέξεις που γράψατε προηγουμένως τοποθετήστε στον παρακάτω πίνακα στην πρώτη στήλη όσους τύπους δείχνουν  από την κατάληξή τους το υποκείμενό τους (ποιος δλδ ενεργεί ή «παθαίνει» - Θηραμένης ή Λύσανδρος). Στη δεύτερη στήλη γράψτε όσους τύπους σας δίνουν την εντύπωση ότι μπορεί να είναι επίθετα ή ουσιαστικά της αρχαίας ελληνικής αλλά δεν είναι  ταυτόχρονα εκφράζουν ότι κάποιος από τους δύο (Θηραμένης ή Λύσανδρος) κάτι έκανε ή «έπαθε». Στην τρίτη στήλη τοποθετήστε αυτούς που κατά τη γνώμη σας δεν χωράνε στις προηγούμενες κατηγορίες αλλά εκφράζουν κι αυτοί οι τύποι κάτι που ένας απ’ τους δυο (Θηραμένης ή Λύσανδρος) κάτι έκανε ή «έπαθε» επίσης. 

7.   Επιλέξτε από τους όρους που ακολουθούν τον κατάλληλο ως τίτλο για κάθε στήλη: προθέσεις, μετοχές, ουσιαστικά, ρήματα, αντωνυμίες, απαρέμφατα, επίθετα, επιρρήματα.

8.   Ποια κατηγορία είναι πιο εύκολα αναγνωρίσιμη και γιατί; Ποια σας δυσκολεύει περισσότερο και γιατί;

9.      Αν αντί για τον Θηραμένη οι πρωταγωνιστές ήταν οἱ πρέσβεις να κάνετε σε όσες από τις παραπάνω λέξεις χρειάζεται τις απαραίτητες αλλαγές. Το ίδιο και αν αντί του Λύσανδρου πρωταγωνιστούσαν οἱ Λακεδαιμόνιοι. Θα σας διευκολύνει αν συμβουλευτείτε τους πίνακες στη γραμματική στις σελ. 164-173. Π.χ

Θηραμένης εἶπεν / Πρέσβεις εἶπαν

Συνέχισε…

1. Πηγαίνοντας από τη μετάφραση στο πρωτότυπο κείμενο προσπαθήστε να απαντήσετε στις ερωτήσεις που ακολουθούν χρησιμοποιώντας τις λέξεις ή φράσεις του πρωτότυπου κειμένου:

·         Για ποιους δύο λόγους – αιτίες οι Λακεδαιμόνιοι επέμεναν στο ζήτημα των τειχών της Αθήνας;

·         Γιατί οι Αθηναίοι επρόκειτο να συμφωνήσουν στο ζήτημα των τειχών;

·         Ποια κοινή νοηματική σχέση εκφράζουν οι φράσεις που εντοπίσατε; Ποια διαφορά έχουν μεταξύ τους στον τρόπο με τον οποίο διατυπώνονται;

Ξενοφώντας, Ελληνικά Βιβλίο 2. Κεφ. 2.18-19

Κατανόηση

Απαντήστε σε όλες τις ερωτήσεις που ακολουθούν με λέξεις, φράσεις και προτάσεις του κειμένου. Συμβουλευτείτε και τα γλωσσικά σχόλια του βιβλίου για να διευκολυνθείτε.

·         Ποιον έστειλε ο Λύσανδρος στη Σπάρτη;

·         Με ποιο σκοπό τον έστειλε;

·         Τι ακριβώς ανακοίνωσε στους εφόρους της Σπάρτης εκ μέρους του Λύσανδρου; (γράψτε όλη την πρόταση που απαντά στο ερώτημα)

·         Τι ήταν ο απεσταλμένος (γράψτε όλη τη φράση);

·         Σε ποια πόλη βρέθηκε στην αρχή η αθηναϊκή αντιπροσωπία με τον Θηραμένη;

·         Τι απάντησαν στους σπαρτιάτες όταν ρωτήθηκαν για το λόγο της άφιξής τους; (να γράψετε όλη την πρόταση που απαντά στο ερώτημα)

·         Από ποια λέξη του κειμένου καταλαβαίνουμε ότι Κορίνθιοι και Θηβαίοι διαφωνούν στη συνέλευση;

·         Ποια ακριβώς ήταν η δική τους πρόταση; (γράψτε τη φράση που απαντά ακριβώς στο ερώτημα)

·         Με βάση τις προηγούμενες διαπιστώσεις γράψτε τώρα με δικά σας λόγια τι συμβαίνει στις παραγράφους 18-19 χωρίς να μεταφράζετε κατά λέξη ακολουθώντας την πορεία του κειμένου.

Σύνταξη

1.       Ακολουθώντας τη σειρά των προτάσεων στη μετάφραση που ακολουθεί ξαναγράψτε το απόσπασμα στ’  αρχαία ελληνικά.

Ο Λύσανδρος έστειλε στους εφόρους μαζί με άλλους Λακεδαιμόνιους τον Αριστοτέλη, που ήταν Αθηναίος εξόριστος, για να τους ανακοινώσει ότι απάντησε στον Θηραμένη ότι εκείνοι είναι αρμόδιοι για την ειρήνη και τον πόλεμο.

2.       Αντιστοιχίστε με το αρχαίο κείμενο τις παρακάτω νεοελληνικές αποδόσεις:

... απάντησε στον Θηραμένη ότι εκείνοι είναι αρμόδιοι

… οι Κορίνθιοι και οι Θηβαίοι κυρίως […] αντιπρότειναν να μη συνθηκολογήσουν με τους Αθηναίους

• Πώς λέγονται οι λέξεις της αρχαίας ελληνικής που αντιστοιχούν στις μαυρισμένες νεοελληνικές αποδόσεις;
• Τι παρατηρείτε σε σχέση με την απόδοσή τους στα ελληνικά;
• Πώς τις χαρακτηρίζουμε με βάση τη διαφορετική νεοελληνική απόδοση;

Ξενοφώντας, Ελληνικά Βιβλίο 2. Κεφ. 3.50

Πώς στήνεται η δίκη του Θηραμένη

Ο Θηραμένης είναι: α. μετριοπαθής αθηναίος ολιγαρχικός (δλδ φιλολάκωνας) β. πρέσβης στη Σπάρτη για το κλείσιμο της συμφωνίας ειρήνης γ. μέλος των τριάντα τυράννων.

Ο Κριτίας είναι: α. σκληρός αθηναίος ολιγαρχικός (δλδ φιλολάκωνας) β. μέλος των τριάντα τυράννων.

Θηραμένης και Κριτίας διαφωνούν και συγκρούονται. Ο μεν Θηραμένης θέλει να λειτουργήσουν με περισσότερο συλλογικές διαδικασίες και γι’ αυτό προτείνει το μοίρασμα της εξουσίας σε ακόμη περισσότερους. Ο Κριτίας από την άλλη επιλέγει 3000 πλούσιους αντιδημοκράτες αθηναίους για τη διακυβέρνηση και ταυτόχρονα εξαπλώνει τρομοκρατικές επιθέσεις σε όλη την πόλη.

Ο Θηραμένης θεωρείται εμπόδιο για τα σχέδια του Κριτία, συκοφαντείται σαν εχθρός του καθεστώτος και οδηγείται κατηγορούμενος σε δίκη. Η δίκη γίνεται σε κλίμα τρομοκρατίας με παρακρατικούς που βρίσκονται στο βουλευτήριο οπλισμένοι με μαχαίρια για να εκφοβίζουν τους βουλευτές.

Στην κατηγορία εναντίον του ο Θηραμένης απαντά ότι πάντα ήθελε να είναι μετριοπαθής, διαφωνούσε με τις ακρότητες του καθεστώτος και ήθελε να είναι δίκαιος απέναντι στους έντιμους αθηναίους πολίτες ανεξάρτητα από την πολιτική τους παράταξη.

Σ’ αυτό το σημείο αρχίζει το κείμενό μας.

Άσκηση:

Προσπαθήστε να αποδώσετε στα ελληνικά τις λέξεις του κειμένου με τα έντονα γράμματα ώστε να αποδίδεται το νόημα του κειμένου. Θα σας βοηθήσουν τα ερμηνεύματα των λέξεων που ακολουθούν μετά το απόσπασμα.

Ὡς δ’ εἰπὼν αυτά τελείωσε (την απολογία του), και η βουλή ολοφάνερα έδειξε εὐμενῶς ἐπιθορυβήσασα, γνοὺς ο Κριτίας ότι, αν άφηνε τη βουλή ν' αποφασίσει την τύχη του με την ψήφο της, ο Θηραμένης θα γλίτωνε, και ἡγησάμενος ένα τέτοιο ενδεχόμενο αβάσταχτο, προσελθὼν καὶ διαλεχθείς για λίγο με τους τριάντα, βγήκε έξω και πρόσταξε τοὺς τα μαχαίρια ἔχοντας να στηθούν προκλητικά στο ξύλινο κιγκλίδωμα που χωρίζει το ακροατήριο από τους βουλευτές.

εὐμενῶς ἐπιθορυβῶ: επιδοκιμάζω με φωνές

γνούς από το ρ. γιγνώσκω: γνωρίζω

ἡγοῦμαι: νομίζω, θεωρώ

προσέρχομαι: πλησιάζω

·         Να εντοπίσετε με ακρίβεια στο πρωτότυπο κείμενο τις προτάσεις της αρχαίας ελληνικής που αντιστοιχούν στις παρακάτω νεοελληνικές αποδόσεις.

·         Κατόπιν να βρείτε τον συντακτικό ρόλο για κάθε όρο των προτάσεων αυτών.

α. αν επέτρεπε στη βουλή να αποφασίσει με ψηφοφορία

β. πρόσταξε όσοι είχαν μαχαίρια να στηθούν…

Απαντήστε στις ερωτήσεις που ακολουθούν με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια:

·         Ποιος ολοκλήρωσε την απολογία του;

·         Ποιος συνεννοείται με τους τριάντα τυράννους;

·         Γιατί ανησύχησε ο Κριτίας;

·         Τι ακριβώς φοβήθηκε;

·         Ποια εντολή έδωσε στους μπράβους του;

·         Ποιος ο σκοπός της κίνησης αυτής;