Διαγώνισμα Πολιτεύματα - Κλασική εποχή (σελ. 92-94 και 98-102)

Απαντήστε όλες τις ερωτήσεις πάνω στη φωτοτυπία

1.      Να βάλετε στη σειρά με την οποία διαδέχτηκαν το ένα το άλλο τα πολιτεύματα στην αρχαιότητα:

α. Τυραννία, β. δημοκρατία, γ. βασιλεία, δ. ολιγαρχία, ε. αριστοκρατία

25 μονάδες

2.      Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές(Σ) και ποιες λάθος(Λ); Σημειώστε δίπλα. Δεν χρειάζεται να διορθώσετε τις εσφαλμένες.

·         Το δημοκρατικό πολίτευμα ονομάζεται και τιμοκρατικό γιατί απονέμει την τιμή του πολίτη σε όλους.

·         Η Α΄ αθηναϊκή συμμαχία ονομάστηκε έτσι γιατί είχε έδρα την Αθήνα.

·         Η κλασική εποχή περιλαμβάνει και την εποχή των πολέμων του Αλέξανδρου.

·         Ο Πελοποννησιακός πόλεμος προέκυψε μέσα από τον ανταγωνισμό Αθήνας και Σπάρτης.

·         Κατά τη διακυβέρνηση του Περικλή η Αθήνα επεκτείνει την εμπορική της επιρροή προς τα δυτικά παράλια της Μ. Ασίας.

20 μονάδες

3.      Να αναφέρετε τρεις τρόπους με τους οποίους η Αθήνα ενισχύθηκε οικονομικά.

Α.

Β.

Γ.

15 μονάδες

4.      Εξηγήστε σύντομα τους παρακάτω όρους:

Θεωρικά:

Ισηγορία:

Χορηγία:

Μετοίκιο:

10 μονάδες

5.      Για ποιο λόγο η Αθήνα αναδείχτηκε μεγάλη δύναμη και θεωρήθηκε αξιόπιστη προστάτιδα για τους συμμάχους της;

Απάντηση:

6.      Ποιοι είναι οι δύο τρόποι με τους οποίους η Αθήνα μετατρέπει την συμμαχία της σε ηγεμονία;

Απάντηση:

10 μονάδες

7.      Μελετήστε το παρακάτω παράθεμα και με βάση τις γνώσεις σας εξηγήστε σύντομα τη φράση με τα μαυρισμένα γράμματα.

«Το  φαινόμενο  της  οπλιτικής  φάλαγγας  συνιστά  ένα  νέο  τρόπο  διεξαγωγής  του  πολέμου, όπου  η  μάχη  δεν  είναι  μια  σειρά  μονομαχιών,  αλλά  σύγκρουση  δύο  πειθαρχημένων  κι  ενοποιημένων  συνόλων  από  οπλίτες  και  προεκτείνεται  στον  πολιτικό  χώρο  ως  ένα  υπόβαθρο  για  την  εμφάνιση  της  δημοκρατίας.  Το  φαινόμενο  αυτό  όμως δεν  προέρχεται  κατά  βάθος  απ’ την  εφαρμογή  κάποιας  τεχνολογικής  ανακάλυψης, αλλά  έχει  κοινωνικό  και  πολιτικό  περιεχόμενο».

Κορνήλιος Καστοριάδης

Απάντηση:

20 μονάδες

Ξενοφώντας, Ελληνικά Βιβλίο 2 κεφ. 4.18.19

 Με βάση τις παραγράφους 18-19 προσπαθήστε να απαντήσετε στις ερωτήσεις που ακολουθούν:

1.      Ποιες είναι οι τρεις πράξεις που κάνει ο Θρασύβουλος; Να απαντήσετε στα ελληνικά.

2.      «Μόλις τα είπε αυτά και αφού γύρισε προς τους εχθρούς, περίμενε.» Ποιες λέξεις του κειμένου αντιστοιχούν στις υπογραμμισμένες ελληνικές αποδόσεις; Πώς χαρακτηρίζετε συντακτικά αυτές τις λέξεις;

3.      Ποια είναι η ακολουθία των γεγονότων που ο μάντης προβλέπει και επιθυμεί να συμβούν; Να τα αναφέρετε στα ελληνικά με τη χρονική τους σειρά.

4.      «ὁ μάντις παρήγγελλεν αὐτοῖς μη ἐπιτίθεσθαι…»: να συντάξετε την πρόταση και να διαπιστώσετε:

        i.            Το είδος του απαρεμφάτου

      ii.            Το υποκείμενο του απαρεμφάτου

5.      Πώς γνωρίζουμε από τα λόγια του μάντη ότι αναφέρεται σε μελλοντικά γεγονότα;

6.      Ο μάντης τελικά ἀποθνήσκει. Τι κάνει πριν φτάσει στο θάνατο; Απαντήστε με τις λέξεις του ίδιου του κειμένου.

7.      «αὐτός μεν ὥσπερ ὑπό μοίρας τινός ἀγόμενος ἐκπηδήσας πρῶτος, ἐμπεσών τοῖς πολεμίοις ἀποθνήσκει»: ποιες είναι οι μετοχές και ποιο το είδος τους;

8.      «Οἱ δ’ ἄλλοι ἐνίκων…»: ποιοι είναι αυτοί οι άλλοι;

9.      Πόσες συνολικά ήταν οι απώλειες των αντιπάλων; Με ποιο στοιχείο που δίνει ο Ξενοφώντας θα επιβεβαιώνατε ότι η νίκη ήταν πολύ σημαντική;

10.  Από πού φαίνεται ότι οι νικητές σεβάστηκαν τους νεκρούς αντιπάλους; Να απαντήστε με ακρίβεια χρησιμοποιώντας την πρόταση του κειμένου όπως είναι στ’ αρχαία ελληνικά.

11.  Τι ακριβώς έκαναν πριν αρχίσουν να κουβεντιάζουν οι νικητές με τους ηττημένους; Να απαντήσετε στα ελληνικά και να εντοπίσετε τις αντίστοιχες προτάσεις ή λέξεις στ’ αρχαία.

17 Νοέμβρη 2016 (σχολική γιορτή στο 1ο ΓΕΛ Δράμας)

Ξενοφώντας, Ελληνικά - Εισαγωγή - Πελοποννησιακός Πόλεμος

Πελοποννησιακός πόλεμος 431-404 π.Χ

Πρόκειται για σύγκρουση που ξεκινά τη στιγμή που Αθήνα και Σπάρτη βρίσκονται στην ακμή της δύναμής τους. Ο ανταγωνισμός για τον έλεγχο κυρίως του Ιονίου και της Αδριατικής οδηγεί σε μεταξύ τους σύρραξη που συμπαρασύρει και τις συμμαχικές τους δυνάμεις. Έτσι ο πόλεμος απλώνεται παντού σχεδόν στον ελλαδικό χώρο.

Κύριο χαρακτηριστικό της πρώτης δεκαετίας είναι οι εισβολές των Πελοποννησίων στην Αττική. Σημαντικό γεγονός της περιόδου ο λοιμός που ξέσπασε στην Αθήνα και ο θάνατος του Περικλή. Επίσης στη γειτονιά μας οι Αθηναίοι χάνουν τη μάχη στην Αμφίπολη και μάλιστα με στρατηγό τον άνθρωπο που έμελλε να γράψει την ιστορία του Πελοποννησιακού πολέμου, τον Θουκυδίδη. Ωστόσο η Αθήνα κατορθώνει να αντιδράσει και οι δυνάμεις ισορροπούν. Στη φάση αυτή ξεσπά εμφύλιος πόλεμος στην Κέρκυρα στον οποίο εμπλέκονται και οι δύο μεγάλες δυνάμεις της εποχής. Αυτή η ιστορία μέσα από την αφήγηση του Θουκυδίδη αποτελεί το αντικείμενο της φετινής μελέτης. Στο τέλος εξαντλημένες και οι δύο συμμαχίες, Σπάρτης και Αθήνας, συνομολογούν ειρήνη (Νικίειος ειρήνη 421 π.Χ). Είναι η εποχή που ο Αριστοφάνης ανεβάζει την ομώνυμη κωμωδία.

Παρά τη συνθήκη οι αναμετρήσεις στο Αιγαίο δεν σταμάτησαν τελείως. Το πιο βίαιο περιστατικό είναι η υποταγή της - ουδέτερης στον πόλεμο - Μήλου στους Αθηναίους. Η άρνησή της να ταχθεί με το μέρος των Αθηναίων οδήγησε στη σφαγή όλου του ενήλικου αντρικού πληθυσμού και τον εποικισμό του νησιού.

Ο πόλεμος ξαναρχίζει πρακτικά το 415 όταν οι Αθηναίοι αποφασίζουν να εμπλακούν σε μια διένεξη μεταξύ πόλεων της Σικελίας που είχαν δεσμούς με τη Σπάρτη. Στην πραγματικότητα θέλουν να κατακτήσουν όλο το νησί. Η Σικελική εκστρατεία - όπως έμεινε γνωστή - αποτέλεσε για τους Αθηναίους την αρχή του τέλους. Ο παντοδύναμος στόλος τους καταστράφηκε εντελώς και ξεκληρίστηκε όλο το στράτευμα. Ελάχιστοι κατόρθωσαν να γυρίσουν πίσω. Μέχρι το 411 η Αθήνα φυλλοροεί με πολλές εσωτερικές έριδες και συγκρούσεις και προσωρινή ανατροπή της δημοκρατίας. Κάπου εδώ τελειώνει την αφήγησή του ο Θουκυδίδης.

Το νήμα της αφήγησης για τη συνέχεια του πολέμου αναλαμβάνει ο Ξενοφώντας με το έργο του Ελληνικά. Από αυτόν μαθαίνουμε ότι παρά την προσωρινή ανάκαμψη των αθηναϊκών δυνάμεων τελικά η Αθήνα θα χάσει την κρίσιμη ναυμαχία στους Αιγός ποταμούς (Κατσικοπόταμα δλδ) και θα συνθηκολογήσει με όρους ταπεινωτικούς. Κάπως έτσι το 404 π.Χ πέφτουν τίτλοι τέλους για τον Πελοποννησιακό πόλεμο. Το δημοκρατικό καθεστώς της Αθήνας καταλύεται και την εξουσία αναλαμβάνουν τριάντα διορισμένοι από τη Σπάρτη άντρες, γνωστοί ως τριάντα τύραννοι. Διοίκησαν την πόλη με αυταρχισμό και βία θανατώνοντας 1500 περίπου πολίτες. Ωστόσο ένα χρόνο μετά οι δημοκρατικοί ξεσηκώνονται και ανατρέπουν το σκληρό καθεστώς. Τα παραπάνω γεγονότα αποτελούν το αντικείμενο της φετινής μας μελέτης.

Η προσέγγιση των γεγονότων στο μάθημά μας δεν γίνεται με χρονολογική σειρά. Πρώτα θα δούμε το τέλος του πολέμου και στη συνέχεια τον εμφύλιο στην Κέρκυρα. Μπορείτε να σκεφτείτε λόγους που μπορεί να συμβαίνει αυτό;

Ξενοφώντας, Ελληνικά - εισαγωγή

Λίγο πριν την τελική αναμέτρηση…

    ή πώς φτάσαμε στο τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου

·         Μετά τη σικελική εκστρατεία και την πλήρη καταστροφή του αθηναικού στόλου το 413 π.Χ, οι Σπαρτιάτες καταλαμβάνουν και οχυρώνουν τη Δεκέλεια που βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από την Αθήνα. Ενδιαφέρον έχει ότι το σχέδιο τους το προτείνει ο Αλκιβιάδης που είναι διωκόμενος από τους Αθηναίους συμπατριώτες του.

·         Οι Αθηναίοι παρά τη δύσκολη θέση στην οποία βρέθηκαν αρχίζουν να ναυπηγούν πλοία και χρησιμοποιούν τη Σάμο σαν ορμητήριο ενώ οι Σπαρτιάτες την Έφεσο.

·         Οι Σπαρτιάτες από την άλλη στρέφονται στους Πέρσες για οικονομική βοήθεια. Αυτοί τους την προσφέρουν απλόχερα, μια που θεωρούν την κυριαρχία των Αθηναίων εξαιρετικά επικίνδυνη για τη δική τους υπόσταση. Η επιλογή αυτή των Σπαρτιατών τους στερεί το βασικό ιδεολογικό τους όπλο. Δηλαδή, ενώ είχαν αναλάβει να ελευθερώσουν τους Έλληνες από την τυραννία των Αθηναίων, έσπευδαν τώρα να παραδώσουν ελευθερωμένες πόλεις στους Πέρσες.

·         Το 411 π.Χ η δημοκρατία στην Αθήνα καταλύεται προσωρινά. Σύντομα όμως οι δημοκρατικοί ανατρέπουν το ολιγαρχικό καθεστώς και αποκαθιστούν πλήρως τη δημοκρατία. Ο Αλκιβιάδης τότε εκλέγεται στρατηγός και ανακαλείται στην Αθήνα αλλά πολύ γρήγορα δυσαρεστεί γι’  άλλη μια φορά με τη στάση του τους Αθηναίους και καταφεύγει στους Πέρσες με τους οποίους συνεργάζεται. Εκεί αργότερα τον βρίσκει ο θάνατος.          

·         Το 406 π.Χ οι Αθηναίοι πετυχαίνουν την τελευταία μεγάλη τους νίκη στη ναυμαχία στις Αργινούσες. Ωστόσο, παρά την επιτυχία τους καταδίκασαν σε θάνατο τους στρατηγούς τους, επειδή δεν περισυνέλεξαν ναυαγούς και νεκρούς. Μόνο ο Σωκράτης αντιτάσσεται σ’  αυτή την ακραία απόφαση.

·         Το αποτέλεσμα του Πελοποννησιακού πολέμου κρίνεται στη ναυμαχία στους Αιγός ποταμούς (στα «Κατσικοπόταμα» όπως ξανάπαμε) το 405 π.Χ. Πρόκειται για την τελική αναμέτρηση. Θριαμβευτής της ναυμαχίας ο Σπαρτιάτης στρατηγός Λύσανδρος. Από κει αρχίζει την αφήγησή του το σχολικό βιβλίο με τα λόγια του ιστοριογράφου που έγραψε το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου, του Ξενοφώντα.

Ασκήσεις προφορικές:

·         Από όσα λέγονται πιο πάνω ποια γεγονότα θεωρείτε ότι προδικάζουν την τελική ήττα των Αθηναίων στον Πελοποννησιακό πόλεμο;

·         Γιατί η τοποθεσία «Αιγός ποταμοί» μπορεί να αποδοθεί (για χιουμοριστικούς έστω λόγους) στα ελληνικά και με τον όρο «Κατσικοπόταμα»; Ξέρετε άλλες λέξεις που να χρησιμοποιούνται στα ελληνικά, απλές ή σύνθετες, και να έχουν σχέση με το «Αιγός» που συναντήσαμε; Πρόκειται για λέξεις κοινής χρήσης;

·         Δεκέλεια, Σάμος, Έφεσος, Αργινούσες, Αιγός ποταμοί: Φροντίζω να ξέρω τις τοποθεσίες αυτές στο χάρτη.

Ξενοφώντας, ελληνικά 2.2.1-4

Ξενοφώντος Ελληνικά 2.2.1-4

View more presentations or Upload your own.