Η λειτουργία της Δημοκρατίας στην Αθήνα (Κεφ. Ε΄- ενότητα 3)

Η λειτουργία του πολιτεύματος στην Αθήνα

Εκκλησία του Δήμου: Είναι το κυρίαρχο σώμα που παίρνει όλες τις αποφάσεις και ψηφίζει τους νόμους. Μέλη της ήταν όλοι οι ελεύθεροι Αθηναίοι πολίτες.

Βουλή των Πεντακοσίων: εκλεγόταν μία φορά το χρόνο και σκοπός της ήταν να προετοιμάζει τα κείμενα των νόμων (προβουλεύματα) για ψήφιση από την Εκκλησία του Δήμου.

Δέκα στρατηγοί: εκλέγονταν κάθε χρόνο και είχαν αυξημένες εξουσίες αφού:

1.      Φρόντιζαν για την ασφάλεια της πόλης

2.      Σχεδίαζαν την εξωτερική πολιτική, δηλαδή τις σχέσεις της Αθήνας με άλλες πόλεις-κράτη

3.      Διοικούσαν το στρατό και το στόλο.

Ηλιαία: Δικαστικό σώμα από 6000 πολίτες-δικαστές. Εκλέγονταν κάθε χρόνο από την Εκκλησία του Δήμου. Χωριζόταν σε 10 τμήματα που ασχολούνταν με διαφορετικά δικαστικά θέματα.

Λειτουργίες: πρόκειται για φορολογική επιβάρυνση των πιο πλούσιων Αθηναίων και αφορούσε τη χρηματοδότηση διάφορων δραστηριοτήτων της πόλης. Πιο συγκεκριμένα:

1.      Τριηραρχία: χρηματοδότηση για την κατασκευή ή συντήρηση πολεμικών καραβιών (τριήρεων).

2.      Χορηγία: χρηματοδότηση για το ανέβασμα μιας θεατρικής παράστασης

3.      Γυμνασιαρχία: χρηματοδότηση για την προπόνηση αθλητών.

4.      Εστίαση: χρηματοδότηση για δημόσια γεύματα σε γιορτές και αγώνες

Τους πλούσιους αυτούς πολίτες η πολιτεία τους τιμούσε με διάφορους τρόπους κι έτσι εξασφάλιζαν τη φήμη τους.

Περικλής και δημοκρατία (κεφ. Ε - ενότητα 2)

Το δημοκρατικό πολίτευμα σταθεροποιείται – Ο Περικλής και το δημοκρατικό πολίτευμα

Η πίστη στο δημοκρατικό πολίτευμα

Μετά τους Περσικούς πολέμους η δημοκρατία στην Αθήνα γίνεται όλο και πιο ισχυρή. Αυτό φαίνεται, μεταξύ άλλων, και από το γεγονός ότι μεγάλοι και σημαντικοί στρατηγοί όπως ο Μιλτιάδης, ο Θεμιστοκλής και ο Κίμωνας υποτάσσονται στις αποφάσεις της εκκλησίας του Δήμου όταν αυτή αποφασίζει είτε τη φυλάκισή τους είτε την εξορία τους. Νέος στρατηγός που εκλέγεται κάθε χρόνο για δέκα χρόνια είναι ο Περικλής στον οποίο οι Αθηναίοι εμπιστεύονται πολλές από τις εξουσίες της πόλης χωρίς όμως ο ίδιος να το εκμεταλλευτεί. Θεωρείται πρώτος μεταξύ ίσων.

Το πολιτικό πρόγραμμα του Περικλή

Ο Περικλής είναι επικεφαλής της δημοκρατικής παράταξης μαζί με τον Κίμωνα και τον Εφιάλτη. Μετά τον εξοστρακισμό (εξορία) του Κίμωνα και τη δολοφονία του Εφιάλτη ο Περικλής μένει μόνος αρχηγός των δημοκρατικών και εξελίσσει ακόμη περισσότερο τη δημοκρατία στην  Αθήνα. Πιο συγκεκριμένα:

•  Αφαίρεσε από τον Άρειο Πάγο το αποκλειστικό προνόμιο για την απονομή δικαιοσύνης
• Καθιέρωσε τη μισθοφορία, δηλαδή την οικονομική ενίσχυση στους πιο φτωχούς ώστε μπορούν χωρίς πρόβλημα να συμμετέχουν στην εκκλησία του δήμου
• Επέτρεψε στους φτωχούς να κατέχουν αξιώματα της πόλης
• Καθιέρωσε να πληρώνει η πόλη το εισιτήριο των άπορων αθηναίων για να παρακολουθούν  θεατρικές παραστάσεις (θεωρικά)
• Ξεκινά το χτίσιμο μεγάλων δημόσιων έργων.

Αθηναϊκή Συμμαχία (κεφ. Ε΄ - ενότητα 1)

Η συμμαχία της Δήλου

Οι πόλεις που βρίσκονται στο Αιγαίο εξακολουθούν να απειλούνται από τους Πέρσες. Γι’ αυτό ζητούν τη βοήθεια της Αθήνας, από τη στιγμή που η Σπάρτη αρνείται να τους βοηθήσει. Έτσι οργανώνεται μια μεγάλη συμμαχία πόλεων-κρατών με έδρα τη Δήλο.

Οργάνωση της συμμαχίας

·         Όλες οι πόλεις είναι ίσες με δικαίωμα ψήφου, παρόλο που η Αθήνα είναι η ισχυρότερη.

·         Όλες οι πόλεις συνεισφέρουν πλοία και άντρες στη συμμαχία.

·         Όσες δεν μπορούν, δίνουν μόνο ένα χρηματικό ποσό (φόρο).

·         Το κοινό ταμείο βρίσκεται στη Δήλο και ελέγχεται από δέκα Αθηναίους τους «Ελληνοταμίες».

·         Επικεφαλής στρατηγός των Αθηναίων τότε ήταν ο Αριστείδης «ο δίκαιος».

Ενδυνάμωση της συμμαχίας

Ο Κίμωνας αντικαθιστά στην αρχηγία τον Αριστείδη μετά τον θάνατό του και αντιμετωπίζει με επιτυχία τους Πέρσες. Έτσι η συμμαχία κυριαρχεί στο Αιγαίο.

Η συμμαχία όργανο της αθηναϊκής επέκτασης

Η Αθήνα πλέον είναι πανίσχυρη και κυριαρχεί μέσα στη συμμαχία. Η συμπεριφορά της είναι αλαζονική και ηγεμονική απέναντι στις άλλες πόλεις.

Μετά το τέλος των περσικών πολέμων με τη συνθήκη του Καλλία η Αθήνα με νέο στρατηγό τον Περικλή μεταφέρει την έδρα του ταμείου της συμμαχίας από τη Δήλο στην Αθήνα. Τις αποφάσεις τις παίρνει τώρα πλέον μόνη της η Αθήνα για όλη τη συμμαχία και επιβάλλει τις απόψεις της.

Ιλιάδα - Εισαγωγή (διάγραμμα)

Η Ιλιάδα είναι παλιότερο έπος από την Οδύσσεια. Και τα δύο τοποθετούνται στο δεύτερο μισό του 8^ου αιώνα π.Χ (750-700)

Ιλιάδα και Ιστορία

Δεν αντιμετωπίζουμε την Ιλιάδα σαν ιστορική πηγή για τον τρωικό πόλεμο γιατί:

·        Βασίζεται στο μύθο γύρω από τον πόλεμο στην Τροία και περιλαμβάνει πολλά πλαστά και φανταστικά στοιχεία.

·        Περιέχει πολλούς αναχρονισμούς. Δηλαδή ο ποιητής τοποθετεί αντιλήψεις, συνήθειες και υλικά της δικής του εποχής (8ος αιώνας π.Χ) στην εποχή του τρωικού πολέμου (12^ος αιώνας π.Χ).

·        Αποτελεί κυρίως ποίηση, δηλαδή σκοπός της είναι η ευχαρίστηση του κοινού και όχι η πληροφόρηση για τα γεγονότα.

Περιεχόμενο, θέμα και δομή

Άλλο το θέμα της Ιλιάδας και άλλο περιεχόμενό της.

Θέμα: η μῆνις, ο θυμός, του Αχιλλέα προς τον Αγαμέμνονα ως αφορμή.

Περιεχόμενο: ο πόλεμος μεταξύ ελλήνων και τρώων

Γι’ αυτό λέγεται Ιλιάδα και όχι Αχιλληίδα.

Διαφορές Ιλιάδας και Οδύσσειας

1.      Η Οδύσσεια είναι ένα ναυτικό παραμύθι  με φανταστικά τέρατα και περιπέτειες ενώ η Ιλιάδα βασίζεται στον πραγματικό κόσμο.

2.      Στην Οδύσσεια η βασιλεία παρακμάζει ενώ στην Ιλιάδα βρίσκεται στην ακμή της.

3.      Στην Οδύσσεια οι ήρωες ανήκουν σε όλες τις κοινωνικές τάξεις ενώ στην Ιλιάδα μόνο στην αριστοκρατία.

4.      Στην Οδύσσεια οι θεοί βοηθούν αλλά πιο διακριτικά, αφήνοντας τους ανθρώπους να αποφασίσουν ενώ στην Ιλιάδα είναι πιο εγωιστές και πιο άδικοι, παρεμβαίνουν και συγκρούονται.

5.      Ο Οδυσσέας είναι πιο μετρημένος, με υπομονή και εξυπνάδα ενώ ο Αχιλλέας είναι αυθόρμητος, επιθετικός, ορμητικός και συμπεριφέρεται χωρίς μέτρο.

6.      Η Ιλιάδα έχει πολεμικό χαρακτήρα ενώ η Οδύσσεια ειρηνικό.