Πλάτωνας-Πολιτεία-Δικαιοσύνη (με ερωτήσεις)

 

Το βίντεο δημιουργήθηκε αποκλειστικά για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Προέρχεται από σειρά της Cosmote tv με τίτλο: "Αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι" και περιλαμβάνει συνοδευτικά α. προοργανωτές και β. ερωτήσεις κατανόησης και εμπέδωσης βασικών πλατωνικών εννοιών και αντιλήψεων για την δικαιοσύνη και την οργάνωση της Πολιτείας. Απευθύνεται κυρίως στη σχολική αίθουσα και γι' αυτό διατίθεται ελεύθερο για κάθε παρέμβαση που θεωρείται αναγκαία από τους συναδέρφους.



Αριστοτέλης-Αρετή-Ευδαιμονία (με ερωτήσεις) [Ηθικά Νικομάχεια]

Το βίντεο δημιουργήθηκε αποκλειστικά για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Προέρχεται από σειρά της Cosmote tv με τίτλο: "Αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι" και περιλαμβάνει συνοδευτικά α. προοργανωτές και β. ερωτήσεις κατανόησης και εμπέδωσης βασικών αριστοτελικών εννοιών και αντιλήψεων για την αρετή και την ευδαιμονία. Απευθύνεται κυρίως στη σχολική αίθουσα και γι' αυτό διατίθεται ελεύθερο για κάθε παρέμβαση που θεωρείται αναγκαία από τους συναδέρφους.



Αριστοτέλης Πολιτικά Δικαιοσύνη (με ερωτήσεις κατανόησης)

 

Το βίντεο δημιουργήθηκε αποκλειστικά για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Προέρχεται από σειρά της Cosmote tv με τίτλο: "Αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι" και περιλαμβάνει συνοδευτικά α. προοργανωτές και β. ερωτήσεις κατανόησης και εμπέδωσης βασικών αριστοτελικών εννοιών και αντιλήψεων για την αρετή και την ευδαιμονία. Απευθύνεται κυρίως στη σχολική αίθουσα και γι' αυτό διατίθεται ελεύθερο για κάθε παρέμβαση που θεωρείται αναγκαία από τους συναδέρφους.



Τρόποι και υλικά γραφής κατά την αρχαιότητα

Το βίντεο έχει αποκλειστικά εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Απευθύνεται σε παιδιά γυμνασίου και λυκείου κάθε τάξης και πραγματεύεται τους τρόπους και τα υλικά γραφής κατά την αρχαιότητα. Προέκυψε από μοντάζ επεισοδίου της σειράς της Cosmote tv "Τα σωσμένα- Αρχαϊκά Χρόνια" και οι ενότητες στις οποίες εστιάζει είναι:

00:00 Το ελληνικό αλφάβητο

01:46 Η κεφαλαιογράμματη γραφή

02:59 Ο Πάπυρος

09:17 Υλικά γραφής



Αριστοτέλης και Ηθική (εισαγωγικά στη Θεματική ενότητα 4)

 

Αριστοτέλης και Ηθική

Δεν είναι μια αυτόνομη επιστήμη αλλά ένα πλαίσιο συμπεριφορών που έχουν σκοπό την κατάκτηση του ύψιστου αγαθού δλδ της ευτυχίας.

Ύψιστο αγαθό είναι ο αυτοσκοπός, το τέλος, που η φύση κάθε όντος πραγματώνει. Η τελείωση κάθε όντος.

Για τον άνθρωπο ύψιστο αγαθό είναι η ευδαιμονία. Μέσο τελείωσης, επίτευξης της ευδαιμονίας είναι η πολιτική (τέχνη)          τέχνη ολιστική για ένα αγαθό ολιστικό vs επιμέρους τέχνες οδηγούν σε επιμέρους αγαθά (ιατρική, οικονομία κλπ)

Χαρακτηριστικά της ευδαιμονίας:

  • αποτελεί αυτοσκοπό, τέλος
  • ενέργεια και όχι κατάσταση/σύνολο πράξεων που κρίνονται κάθε στιγμή
  • πραγματώνεται μόνο μέσα σε οργανωμένες κοινωνίες ΓΙΑΤΙ μόνο μέσα σε οργανωμένες κοινωνίες ο άνθρωπος ασκεί τη λογική ικανότητα που μπορεί να τον οδηγήσει στην τελείωση της φύσης του.

ΑΡΑ η πολιτική κοινωνία:

  • ·         εξασφαλίζει στον άνθρωπο αυτάρκεια που μπορεί να τον οδηγήσει στην ευδαιμονία
  • ·         συγκροτείται από έλλογες σχέσεις με τους συνανθρώπους
  • ·         πυρήνας της είναι η ηθική αρετή στην πράξη (ψυχῆς ἐνέργεια κατ’ ἀρετήν τελεία)

Η ηθική αρετή:

  •            αποκτιέται με την ἕξιν/ΔΕΝ υπάρχει εκ φύσεως μέσα μας
  •            κατακτιέται με την τιθάσευση των παθών

Τα πάθη:

  •  υπάρχουν εκ φύσεως αλλά δεν είναι κάτι κακό
  •  βρίσκονται πάνω σε ένα συνεχές που έχει άκρα και μέσον
  •  είναι ρευστά τα όριά τους, όχι δεδομένα και γνωστά από πριν

ΑΡΑ: Ενάρετη ζωή σημαίνει επιδίωξη της μεσότητας γιατί οι ηθικές αρετές καθώς ασκούνται ορίζουν τη μεσότητα, επειδή διαφορετικές παράμετροι κάθε φορά την ορίζουν (οργή, φόβος κλπ όπως πρέπει, όπου πρέπει, όποτε πρέπει, σε όποιον πρέπει, για τους λόγους που πρέπει)

 

Η ηθική αρετή εν. 12 (Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια Β1, 1-4, 1103a14-b2)

 

Ερωτήσεις κατανόησης. Να απαντήσετε με όσο το δυνατόν ακριβέστερες φραστικές αναφορές στο κείμενο:

1.       Ποια είναι τα είδη της αρετής που διακρίνει ο Αριστοτέλης;

2.       Πώς αποκτά ο άνθρωπος την διανοητική αρετή;

3.       Ποιες προϋποθέσεις χρειάζονται για να την αποκτήσει;

4.       Πώς αποκτά ο άνθρωπος την ηθική αρετή;

5.       Πώς εξηγεί ο Αριστοτέλης το όνομα της συγκεκριμένης αρετής;

6.       Ποιο συμπέρασμα βγάζει για την ηθική αρετή από τη σχέση της με το έθος;

7.       Με ποιον τρόπο τεκμηριώνει το παραπάνω επιχείρημά του;

8.       Ποιο είναι το τελικό συμπέρασμά του για τη σχέση των ηθικών αρετών με την ανθρώπινη φύση;

9.       Ποιο χαρακτηριστικό έχουν όσα πράγματα υπάρχουν στον άνθρωπο εκ φύσεως;

10.   Με ποιον τρόπο τεκμηριώνει την παραπάνω διαπίστωση ο Αριστοτέλης;

11.   Με ποια διαδικασία αποκτούμε τις ηθικές αρετές;

12.   Με ποια αναλογία εξηγεί τη διαδικασία απόκτησης των ηθικών αρετών;

Η αλληγορία του σπηλαίου: η παιδεία εν. 9 (Πλάτων, Πολιτεία 518b-519a)

 

Για να γίνει πιο συνειδητός ο συσχετισμός αρχαίου κειμένου και μετάφρασης, αναδιατάσσεται το αρχαίο κείμενο με γνώμονα και αφετηρία τη νεοελληνική μετάφραση.

Από τη μετάφραση στο πρωτότυπο

 

Τότε, είπα, αν αυτά είναι αληθινά, πρέπει κι εμείς να παραδεχθούμε τα εξής σχετικά με αυτά:

δή, εἶπον, εἰ ταῦτ᾽ ἀληθῆ, Δεῖ ἡμᾶς τοιόνδε νομίσαι περὶ αὐτῶν

Ότι δηλαδή η παιδεία δεν είναι τέτοια όπως κάποιοι που την έχουν για επάγγελμα ισχυρίζονται ότι είναι.

τὴν παιδείαν οὐχ εἶναι τοιαύτην οἵαν τινὲς ἐπαγγελλόμενοί φασιν εἶναι

Ισχυρίζονται δηλαδή ότι επειδή δεν υπάρχει γνώση κάπου μέσα στην ψυχή τη βάζουν, περίπου σαν να έβαζαν όραση σε τυφλά μάτια.

φασὶ δέ οὐκ ἐνούσης ἐπιστήμης που ἐν τῇ ψυχῇ ἐντιθέναι σφεῖς, οἷον ἐντιθέντες ὄψιν τυφλοῖς ὀφθαλμοῖς.

Το ισχυρίζονται πράγματι, είπε.

Φασὶ γὰρ οὖν, ἔφη.

Η τωρινή όμως διερεύνησή μας, είπα εγώ, δείχνει αυτή τη δύναμη (της γνώσης) του καθενός που υπάρχει μέσα στην ψυχή του, και το εργαλείο, με το οποίο μαθαίνει ο καθένας.

Ὁ δέ γε νῦν λόγος, ἦν δ᾽ ἐγώ, σημαίνει ταύτην τὴν δύναμιν ἑκάστου την ἐνοῦσαν ἐν τῇ ψυχῇ καὶ τὸ ὄργανον ᾧ καταμανθάνει ἕκαστος.

Όπως ακριβώς αν δεν ήταν δυνατό με άλλο τρόπο να στρέφει κανείς τα μάτια του από το σκοτάδι στο φως παρά μόνο στρέφοντας ολόκληρο το σώμα, έτσι πρέπει να στραφεί με ολόκληρη την ψυχή από την περιοχή της γένεσης στην άλλη πλευρά,

οἷον εἰ ὄμμα μὴ δυνατὸν ἦν ἄλλως στρέφειν ἐκ τοῦ σκοτώδους πρὸς τὸ φανὸν ἢ σὺν ὅλῳ τῷ σώματι, οὕτω περιακτέον εἶναι σὺν ὅλῃ τῇ ψυχῇ ἐκ τοῦ γιγνομένου,

ώσπου να γίνει ικανή η ψυχή να αντέχει να αντικρίζει το ον και την πιο αστραφτερή λάμψη του όντος· κι υποστηρίζουμε ότι αυτό είναι το αγαθό.

ἕως ἂν γένηται δυνατὴ ἀνασχέσθαι θεωμένη εἰς τὸ ὂν καὶ τὸ φανότατον τοῦ ὄντος· φαμεν τοῦτο δ᾽ εἶναί τἀγαθόν. ἦ γάρ;

Ναί.

Επομένως η παιδεία, είπα εγώ, θα είναι η τέχνη για αυτό το πράγμα, για την μεταστροφή της ψυχής, με ποιον τρόπο δηλαδή η μεταστροφή θα συντελεστεί όσο το δυνατόν ευκολότερα και αποτελεσματικότερα, -όχι πώς θα εμφυτευθεί στο όργανο αυτό η δύναμη της όρασης, αλλά θεωρώντας δεδομένο ότι το όργανο διαθέτει αυτή τη δύναμη όμως δεν είναι στραμμένο στη σωστή διεύθυνση ούτε κοιτάζει προς τα εκεί που θα έπρεπε, να μηχανευτεί η τέχνη της παιδείας έναν τρόπο ώστε αυτό να κατορθωθεί.

Ναι

τοίνυν (παιδεία), ἦν δ᾽ ἐγώ, ἂν εἴη τέχνη αὐτοῦ Τούτου, τῆς περιαγωγῆς, τίνα τρόπον μεταστραφήσεται ὡς ῥᾷστά τε καὶ ἀνυσιμώτατα, οὐ (τέχνη) τοῦ ἐμποιῆσαι αὐτῷ τὸ ὁρᾶν, ἀλλ᾽ ὡς ἔχοντι μὲν αὐτό, οὐκ δὲ τετραμμένῳ ὀρθῶς οὐδὲ βλέποντι οἷ ἔδει, τοῦτο διαμηχανήσασθαι.

- Έτσι φαίνεται, είπε.

Ἔοικεν γάρ, ἔφη.

Οι άλλες, τώρα, αρετές, που γενικώς χαρακτηρίζονται (αρετές) της ψυχής, φαίνεται ότι είναι κάπως κοντά στο σώμα-

Αἱ μὲν τοίνυν ἄλλαι ἀρεταὶ καλούμεναι ψυχῆς κινδυνεύουσιν εἶναι ἐγγύς τι τῶν τοῦ σώματος—

γιατί στ’ αλήθεια, ενώ δεν υπήρχαν (στην ψυχή) πρωτύτερα, ύστερα, με τον εθισμό και την άσκηση, εμφυτεύονται (σ’ αυτήν)-,

τῷ ὄντι γὰρ οὐκ ἐνοῦσαι πρότερον ὕστερονἔθεσι καὶ ἀσκήσεσιν ἐμποιεῖσθαι—

ενώ η (αρετή) της φρόνησης (κι η γνώση) τυχαίνει να είναι κάτι περισσότερο θεϊκό πιο πολύ από κάθε άλλη, όπως φαίνεται

ἡ δὲ τοῦ φρονῆσαι τυγχάνει οὖσα θειοτέρου τινὸς μᾶλλον παντὸς, ὡς ἔοικεν,


που ποτέ δεν χάνει τη δύναμή της αλλά που με τη μεταστροφή γίνεται χρήσιμο και ωφέλιμο, κι άλλοτε πάλι άχρηστο και βλαβερό.


ὃ μὲν οὐδέποτε ἀπόλλυσιν τὴν δύναμιν, ὑπὸ δὲ τῆς περιαγωγῆς γίγνεται χρήσιμόν τε καὶ ὠφέλιμον καὶ ἄχρηστον αὖ καὶ βλαβερὸν